باتری های دست دوم؛ گنج پنهان انتقال انرژی

به گزارش تجارت نیوز، اروپا در میانه گذار به انرژی پاک به دنبال منبع تازه‌ای است، منبعی که نه در دل سنگ و معدن، بلکه در میان انبارهای خودروها خوابیده است. باتری های دست دوم خودروهای برقی اکنون به مثابه «طلای خاموش» صنعت انرژی شناخته می‌شوند و با حفظ تا حدود ۸۰ درصد ظرفیت اولیه، وارد حوزه‌های ذخیره‌سازی برق، پست‌های انتقال و مراکز داده شده‌اند. بازاری که ارزش آن تا سال ۲۰۳۵ بیش از ۱۵ میلیارد یورو برآورد می‌شود.

از جاده تا پست برق؛ عمر دوم باتری‌ها آغاز شد

باتری‌های خودروهای برقی پس از ۸ تا ۱۰ سال استفاده در خودرو، هنوز حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ظرفیت مفید خود را دارند. شرکت‌هایی مانند بی ام و، رنو و نیسان با استفاده از این باتری‌ها در شبکه‌های برق محلی، هزینه ذخیره‌سازی انرژی را تا ۳۰ درصد کاهش داده‌اند. در آلمان، پروژه‌ی «Second Life Battery Storage» از باتری‌های مدل i3 برای ایجاد بانک‌های انرژی استفاده می‌کند؛ هر واحد بین ۲ تا ۵ مگاوات‌ساعت برق، که معادل مصرف روزانه حدود ۵۰۰ خانوار هست، ذخیره می‌کند. در فرانسه نیز رنو با پروژه‌ی Advanced Battery Storage به‌دنبال نصب ظرفیت ۷۰ مگاوات‌ساعت تا سال ۲۰۲۶ است.

امنیت انرژی از دل زباله‌ها

همزمان با استفاده مجدد، کارخانه‌های بازیافت باتری در اروپا در حال رشد هستند. شرکت Northvolt با راه‌اندازی مرکز بازیافت در سوئد اعلام کرده که سالانه ۱۲۵ هزار تُن باتری را بازیافت می‌کند و ۹۵ درصد فلزات ارزشمند را دوباره به چرخه تولید بازمی‌گرداند. بر اساس گزارش مستقل، پسماند باتری‌های خودرو و ضایعات کارخانه‌های باتری‌سازی اروپا می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۴ درصد لیتیوم، ۱۶ درصد نیکل و ۲۵ درصد کبالت مورد نیاز را تأمین کند. این اقدام بخش مهمی از راهبرد اروپا برای رهایی از وابستگی به واردات در تأمین مواد خام حیاتی است.

اقتصاد پشت پرده باتری های دست دوم

قیمت جهانی لیتیوم از اوج حدود ۷۰ هزار دلار در هر تُن در سال ۲۰۲۲ به حدود ۱۳ هزار دلار رسیده است، ولی بازار بازیافت همچنان جذاب باقی مانده است. گزارش MarketsandMarkets نشان می‌دهد بازار جهانی باتری‌های دست‌دوم با ظرفیت، از حدود ۲۵ تا ۳۰ گیگاوات‌ساعت در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۳۰ تا ۳۵۰ گیگاوات‌ساعت تا سال ۲۰۳۰ رشد خواهد کرد (رشد مرکب سالانه حدود ۶۵ درصد). همچنین گزارشی از BIS Research نشان می‌دهد بازار اروپا در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸۸.۳ میلیون دلار بوده و تا سال ۲۰۳۳ به حدود ۵.۸۶ میلیارد دلار، معادل رشد سالانه ۴۱ درصد، خواهد رسید. با توجه به اینکه بازیافت باتری‌ها می‌تواند تقاضای مواد خام را کاهش دهد، تخمین زده می‌شود تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۳۰ درصد نیاز اروپا به مواد خام باتری‌ها از مسیر بازیافت تأمین شود، که معادل صرفه‌جویی در واردات و کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن خواهد بود.

فرصت کشور در اقتصاد دایره‌ای باتری‌ها

در ایران، هنوز صنعت بازیافت باتری‌های لیتیومی در سطح صنعتی شکل نگرفته است. با افزایش واردات خودروهای هیبریدی و موتورسیکلت‌های برقی، نخستین موج باتری‌های دست‌دوم طی پنج سال آینده وارد بازار کشور خواهند شد. اگر از امروز سیاست‌گذاری مناسب، چارچوب قانونی و زیرساخت صنعتی تدوین شود، این باتری‌ها می‌توانند در پروژه‌های ذخیره‌سازی انرژی خورشیدی، پست‌های برق محلی و مراکز داده استفاده شوند. به‌عنوان مثال، یک باتری خودرو پس از عمر جاده‌ای می‌تواند تا ده سال دیگر در سیستم‌های ایستگاهی کار کند.

اقتصاد دایره‌ای یعنی اینکه هر پایان، شروع دوباره‌ای برای خلق ارزش و راهی برای کاهش هزینه انرژی، جلوگیری از انباشت پسماند خطرناک، و ایجاد فرصت برای صادرات مواد ثانویه است. باتری‌های دست‌دوم فقط یک محصول صنعتی نیستند، بلکه نمادی از تغییر نگرش صنعتی‌اند. بعید نیست نسل بعدی انقلاب صنعتی از دل انبارهای بازیافت شروع شود.