به گزارش تجارت نیوز، آنطور که آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده، کاهش شدید صادرات LPG از خاورمیانه از مسیر تنگه هرمز بازار جهانی پروپان و بوتان را به شدت متلاطم کرده است. این افت صادرات باعث افزایش چشمگیر قیمتها شده و تولیدکنندگان و مصرفکنندگان و زنجیرههای تامین بینالمللی را وادار کرده تا خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.
در سال ۲۰۲۵ کشورهای حوزه خلیج فارس از اصلیترین تامینکنندگان LPG به ویژه برای بازارهای آسیایی بودند و نزدیک به ۱.۵ میلیون بشکه در روز از طریق تنگه صادر میکردند. بر اساس گزارش آوریل OMR با عنوان «پتروشیمیها در مرکز تخریب تقاضا» این جریان صادراتی اکنون تقریبا متوقف شده و در آوریل به تنها ۲۷۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است. طبق دادههای شرکت Kpler این کاهش عمدتا مربوط به افت صادرات ایران است.
حتی با وجود افزایش ۵۰ هزار بشکه در روزی صادرات LPG عربستان از بندر ینبع نسبت به میانگین سال ۲۰۲۵ همچنان کسری حدود یک میلیون بشکه در روز در بازار باقی مانده است. این کسری تاکنون توسط سایر صادرکنندگان جبران نشده است.
برخی از صادرکنندگان کوچکتر مانند استرالیا و آرژانتین و ترکیه و نیجریه در ماه آوریل توانستند حدود ۲۰ هزار بشکه در روز به صادرات خود بیفزایند. بریتانیا و عمان نیز هر کدام حدود ۱۰ هزار بشکه در روز افزایش داشتند. با این حال دیگر صادرکنندگان مانند الجزایر و کانادا و نروژ تغییر قابل توجهی در صادرات خود ایجاد نکردند.
بر اساس دادههای Kpler حجم کل بارگیری دریایی LPG جهانی از پنج میلیون بشکه در روز در فوریه به ۴.۳ میلیون بشکه در روز در آوریل کاهش یافته است. به این ترتیب کمبود عرضه جهانی همچنان پابرجاست و هنوز منبعی برای جبران کامل افت صادرات خاورمیانه وجود ندارد.
منبع اصلی افزایش صادرات LPG در ماه آوریل
بخش عمده افزایش صادرات LPG در ماه آوریل مربوط به ایالات متحده بود. این کشور از پیش نیز بزرگترین صادرکننده LPG در جهان محسوب میشد و این جایگاه حاصل رونق تولید گازهای مایع مرتبط با شیل طی یک دهه گذشته است. بارگیری LPG در آمریکا در ماه آوریل ۴۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت که معادل ۲۰ درصد بیشتر از میانگین سال ۲۰۲۵ این کشور است. با این افزایش صادرات آمریکا به ۲.۷ میلیون بشکه در روز رسید که این رقم برابر با ۶۹ درصد از کل عرضه دریابرد جهان است.
عرضه داخلی آمریکا به حدی زیاد است که چنین جهشی تاثیر قابل توجهی بر سطح ذخایر این کشور نگذاشته است. طبق دادههای اولیه اداره اطلاعات انرژی آمریکا ذخایر پروپان که در فوریه به کف فصلی رسیده بودند تا اوایل ماه مه همچنان در سطحی بیسابقه و بالا قرار داشتند. این وضعیت حتی در شرایطی برقرار بود که زمستان نسبتا سردی پشت سر گذاشته شده بود.
نقش صنعت پتروشیمی در تحمل فشارهای ناشی از بحران عرضه
یکی از نکات قابل توجه درباره افزایش صادرات آمریکا این است که پتروشیمیها در این کشور بخش عمده فشار ناشی از اختلال عرضه جاری را متحمل شدهاند. یکی از محدودیتهای اصلی در افزایش صادرات ظرفیت پایانهای است و به نظر میرسد پایانههایی که امکان جابهجایی میان اتان و پروپان را دارند اکنون اولویت را به مولکول سنگینتر یعنی پروپان دادهاند.
اتان تقریبا به طور انحصاری در تولیدات پتروشیمی استفاده میشود، اما پروپان طیف وسیعتری از بازارها را پوشش میدهد و کمبود آن به صورت محسوستری اثر میگذارد. انعطافپذیری سیستماتیک خوراک پتروشیمی به ویژه در چین و سطح بالای موجودی پلیمرها و مواد واسطه فعلا اثرات این بحران را تا حدی برای اقتصاد جهانی کاهش داده است. با این حال کمبود پلاستیکها و الیاف که به دلیل افت صادرات خلیج فارس تشدید شده است به زودی فشار خود را بر صنایعی مانند تولید و کشاورزی و ساختوساز نشان خواهد داد زیرا ذخایر به تدریج کاهش مییابد.
تاثیر شدید بحران بر هند
هند شاید کشوری باشد که بیش از همه تحت فشار قرار گرفته است. واردات LPG این کشور در ماه آوریل بیش از ۴۰ درصد نسبت به سطح ژانویه تا فوریه کاهش یافت در حالی که ارسال محموله از سوی آمریکا افزایش یافته بود. این اختلال برای هند بسیار محسوس بود زیرا نزدیکترین مسیر تامین این کشور تنگه هرمز است و یافتن منابع جایگزین ممکن است بیش از چهار هفته طول بکشد تا محمولهها به مقصد برسند.
بخش عمده LPG مصرفی هند که تقاضای آن در آوریل ۱۶ درصد کاهش یافت برای مصارف خانگی و پختوپز تجاری استفاده میشود. دولت برای کنترل بازار و جلوگیری از فشار بر مصرفکنندگان مجموعهای از اقدامات اصلاحی را اجرا کرده است. LPG پرمصرفترین سوخت خانگی در جهان است و در صورت تداوم بحران چالشهای مشابهی احتمالا در بخشهای گستردهتری از آسیا و آفریقا مشاهده خواهد شد.
برای مطالعه بیشتر گزارش پتروشیمیهای آسیا در مرکز نابودی تقاضا قرار دارند! را در تجارتنیوز بخوانید.
