به گزارش تجارت نیوز، گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرفکننده در اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان میدهد اقتصاد ایران یکی از سنگینترین ماههای تورمی خود را پشت سر گذاشته است. بر اساس این گزارش، تورم ماهانه کل کشور در اردیبهشت به ۸.۸ درصد رسید؛ رقمی که نسبت به فروردین ۳.۸ واحد درصد افزایش نشان میدهد.
همزمان تورم نقطهبهنقطه نیز از ۷۳.۵ درصد در فروردین به ۸۳.۹ درصد در اردیبهشت رسید و تورم سالانه با افزایش چهار واحد درصدی، سطح ۵۷.۷ درصد را ثبت کرد. این سه عدد در کنار هم نشان میدهند مساله فقط بالا بودن سطح قیمتها نیست، بلکه سرعت رشد قیمتها نیز دوباره شدت گرفته است.
در ترکیب گروههای کالایی، فشار اصلی همچنان در بخش خوراکیها دیده میشود. تورم نقطهای خوراکیها و آشامیدنیها به ۱۲۹.۸ درصد رسیده و در برخی اقلام اساسی مانند روغن، گوشت، لبنیات و نان و غلات، نرخهای بسیار بالاتری ثبت شده است.
با این حال، دادههای اردیبهشت یک نکته مهمتر هم دارد؛ موج تورمی از سفره خانوار عبور کرده و به حملونقل، درمان، کالاهای بادوام، ارتباطات و خدمات رسیده است. تورم ماهانه حملونقل ۲۰.۲ درصد، بهداشت و درمان ۱۸.۳ درصد و مبلمان و لوازم خانگی ۱۶.۱ درصد بوده است؛ اعدادی که نشان میدهند فشار هزینهای خانوارها در اردیبهشت فقط محدود به مواد غذایی نبوده است.
تورم نقطهای از ۳۸.۷ به ۸۳.۹ درصد رسید
بررسی روند تورم از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان میدهد مسیر تورم در یک سال گذشته بهتدریج از سطح مزمن وارد فاز جهشی شده است. در اردیبهشت ۱۴۰۴، تورم نقطهبهنقطه کل کشور ۳۸.۷ درصد بود، اما در اردیبهشت ۱۴۰۵ این نرخ به ۸۳.۹ درصد رسید. به این ترتیب، خانوارها در اردیبهشت امسال برای خرید یک سبد مشابه کالا و خدمات، بهطور متوسط ۸۳.۹ درصد بیشتر از اردیبهشت سال قبل هزینه کردهاند.
روند ماهانه نیز همین تصویر را تأیید میکند. تورم ماهانه در نیمه نخست ۱۴۰۴ عمدتاً در محدوده ۲.۷ تا ۳.۹ درصد قرار داشت، اما از مهرماه سطح جدیدی را تجربه کرد. تورم ماهانه در مهر به پنج درصد، در دی به ۷.۹ درصد و در بهمن به ۹.۴ درصد رسید. پس از کاهش نسبی در اسفند و فروردین، اردیبهشت ۱۴۰۵ دوباره با تورم ماهانه ۸.۸ درصدی به یکی از سنگینترین ماههای این دوره تبدیل شد.
تورم سالانه نیز از این روند عقب نمانده است. این شاخص از ۳۳.۹ درصد در اردیبهشت ۱۴۰۴ به ۵۷.۷ درصد در اردیبهشت ۱۴۰۵ رسیده است. اهمیت این عدد در آن است که تورم سالانه شاخصی میانگینگیر و کندتر است؛ بنابراین افزایش آن نشان میدهد، فشار قیمتی اخیر فقط یک شوک کوتاهمدت نبوده و به روند عمومی قیمتها نیز منتقل شده است.
خوراکیها در مرکز فشار؛ روغن، گوشت و لبنیات رکورددار شدند
دادههای جدول گروههای کالایی نشان میدهد خوراکیها همچنان مهمترین کانون فشار معیشتی خانوارها هستند. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها و آشامیدنیها در اردیبهشت به ۱۲۹.۸ درصد رسیده و تورم نقطهای گروه خوراکیها نیز به تنهایی ۱۳۱.۳ درصد ثبت شده است. این اعداد به معنای آن است که قیمت خوراکیها نسبت به اردیبهشت سال قبل بیش از دو برابر شده و بخش اصلی سبد ضروری خانوار با جهشی بسیار شدیدتر از شاخص کل مواجه بوده است.
در جزئیات این گروه، روغنها و چربیها با تورم نقطهای ۲۶۶.۹ درصد در صدر قرار دارند؛ یعنی قیمت این گروه نسبت به سال قبل بیش از 3.5 برابر شده است. پس از آن، گوشت قرمز و گوشت ماکیان با تورم نقطهای ۱۷۵.۸ درصد، شیر، پنیر و تخممرغ با ۱۶۱.۱ درصد و نان و غلات با ۱۴۰.۶ درصد قرار گرفتهاند. این ترکیب نشان میدهد فشار تورمی دقیقاً بر کالاهای پایهای و روزمره خانوار متمرکز شده است.
تورم سالانه نیز همین تصویر را تکمیل میکند. روغنها و چربیها با تورم سالانه ۱۲۱.۳ درصد، نان و غلات با ۱۱۴.۲ درصد، میوه و خشکبار با ۹۰ درصد و خوراکیها با ۸۳ درصد بالاتر از تورم سالانه کل کشور قرار گرفتهاند. بنابراین گرانی مواد غذایی فقط یک جهش مقطعی در اردیبهشت نبوده، بلکه در میانگین دوازدهماهه نیز به شکل پایدار بالاتر از تورم عمومی حرکت کرده است.
حملونقل و درمان؛ انتقال تورم از سفره به هزینههای زندگی
اگرچه خوراکیها همچنان مهمترین بخش فشار معیشتی هستند، اما گزارش اردیبهشت نشان میدهد تورم به گروههای غیرخوراکی و خدمات نیز با شدت بالایی منتقل شده است. تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات در اردیبهشت ۹.۵ درصد بوده است؛ یعنی حتی بالاتر از تورم ماهانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات که هشت درصد ثبت شده است. این نکته نشان میدهد موج گرانی دیگر فقط در سفره خانوار متمرکز نیست.
در میان گروههای غیرخوراکی، حملونقل با تورم ماهانه ۲۰.۲ درصد بالاترین فشار را ثبت کرده است. در زیرگروههای آن، خرید وسایل نقلیه ۲۷.۹ درصد، استفاده از وسایل حملونقل شخصی ۱۵.۷ درصد و خدمات حملونقل عمومی ۱۴.۸ درصد در یک ماه گرانتر شدهاند. این جهش از آن جهت مهم است که حملونقل فقط یک هزینه مستقل برای خانوار نیست، بلکه میتواند از مسیر هزینه جابهجایی و توزیع کالا به سایر قیمتها نیز سرایت کند.
بهداشت و درمان نیز در اردیبهشت تورم ماهانه ۱۸.۳ درصدی داشته است؛ عددی که برای یک گروه ضروری، بسیار سنگین است. مبلمان و لوازم خانگی با تورم ماهانه ۱۶.۱ درصد، ارتباطات با ۱۴.۴ درصد و تفریح و فرهنگ با ۱۴.۳ درصد نیز رشدهای قابل توجهی ثبت کردهاند. در نتیجه، تصویر اردیبهشت نشان میدهد خانوارها هم در تأمین نیازهای غذایی و هم در هزینههای درمان، حملونقل، ارتباطات و کالاهای بادوام با فشار تازهای روبهرو شدهاند.
تورم اجاره شاخص کل را آرامتر نشان داد
یکی از نکات مهم گزارش مرکز آمار، نقش گروه مسکن در تعدیل ظاهری شاخص کل است. گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها با ضریب اهمیت ۳۶.۱۱ درصد، بیشترین وزن را در شاخص قیمت مصرفکننده دارد، اما تورم ماهانه آن در اردیبهشت فقط ۲.۵ درصد و تورم نقطهای آن ۳۴.۷ درصد ثبت شده است. در زیرگروه اجاره نیز تورم ماهانه ۱.۹ درصد، تورم نقطهای ۳۰.۹ درصد و تورم سالانه ۳۳.۲ درصد بوده است.
این اعداد نسبت به سایر گروهها پایینتر است و باعث شده شاخص کل تا حدی آرامتر از واقعیت فشار قیمتها در سایر بخشها دیده شود. برای مقایسه، تورم نقطهای خوراکیها ۱۳۱.۳ درصد، روغنها و چربیها ۲۶۶.۹ درصد، حملونقل ۹۷.۳ درصد، خرید وسایل نقلیه ۱۲۵.۸ درصد و مبلمان و لوازم خانگی ۱۰۰ درصد بوده است. بنابراین، اگر وزن بالای اجاره در شاخص وجود نداشت، تصویر عمومی تورم احتمالاً بسیار تندتر دیده میشد.
شکاف میان تورم نقطهای و سالانه نیز از شتابگیری قیمتها حکایت دارد. تورم نقطهای کل کشور ۸۳.۹ درصد و تورم سالانه ۵۷.۷ درصد بوده؛ یعنی فاصلهای ۲۶.۲ واحد درصدی میان این دو شاخص وجود دارد. این شکاف در برخی گروهها شدیدتر است؛ برای نمونه، تورم نقطهای روغنها و چربیها ۲۶۶.۹ درصد و تورم سالانه آن ۱۲۱.۳ درصد است. چنین فاصلهای نشان میدهد بخش مهمی از فشار قیمتی، در ماههای اخیر تشدید شده است.
گزارش های بیشتر را در صفحه اقتصاد کلان بخوانید.
