پشت پرده افت بازار سرمایه

بازار سرمایه در هفت ماه گذشته هم روی خوش خود را به مردم نشان داد و هم روی ناخوشش را. ظرف هفت ماه گذشته شاخص کل بازار تا دو میلیون واحد پیش رفت و حالا با ۸۰۰ هزار واحد افت، به کانال یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحدی رسیده است. آیا ما شاهد خالی شدن حباب بورسیم؟

اقتصاددانان معمولا حباب را شرایطی می‌دانند که در آن قیمت یک دارایی با ارزش ذاتی آن منطبق نباشد. این توصیف تاحدودی برای بازار سرمایه ما ناقص است، چراکه اختلاف میان قیمت‌های سهام و ارزش ذاتی آن آنقدر در ایران متداول است که می‌توان گفت حباب یک خاصیت دائمی بورس است.

تعریف قابل درک‌تر از حباب به شرایطی برمی‌گردد که در آن بازارها ارزش‌گذاری فوق‌العاده بالایی را به دارایی‌ها اختصاص می‌دهند. قیمت آنقدر بالا می‌رود که امکان محاسبه سودهای ایجاد شده جهت پرداخت سود سهام به هیچ وجه تناسبی با قیمت سهام پیدا نمی‌کند. به کلام دیگر در زمان حباب به طور مثال قیمت‌های سهام یک شرکت در نقطه‌ای حدود 100 برابر درآمدهایش قرار می‌گیرد و تنها راه برای کسب سود از سهام، فروش آن است.

شاید در مورد برخی از سهام‌ها دچار به اصطلاح حباب شده باشیم اما قطعا در کلیت بازار سرمایه به‌هیچ عنوان این امر مصداق نداشت.

دست نامرئی در بازار

میلتون فریدمن می‌گوید بحران‌های بزرگ ناشی از عوامل بیرونی است که توسط دولت‌ها ایجاد می‌شود. جواب چرایی وضعیت فعلی بورس هم در دخالت‌های دولت و ایجاد اخلال در نظام بازار است.

چراکه دولت در هنگام بالا رفتن شاخص، برنامه‌ای برای سیراب کردن ولع تقاضاهای جدید نداشت و متاسفانه به سیاست‌های آزمون و خطا روی آورد و هنگامی که موفق به اخلال در مکانیزم بازار شد، خیال کرد جلوی حبابی شدن بازار را گرفته‌ اما غافل از آنکه این سرآغاز وضعیتی است که طی آن اعتماد در بازار سرمایه کمرنگ می‌شود.»

هر موقع در بازار سرمایه اعتماد کمرنگ شود ما شاهد بحران خواهیم بود. پس از شروع ریزش بازار نیز متاسفانه با دخالت‌های نابجا و ایجاد محدودیت‌های سلیقه‌ای و خودساخته، سیاستگذاران باعث طولانی شدن اصلاح بازار شدند. در واقع در آتش بی‌اعتمادی ایجاد شده دمیدند.

مواردی از جمله ایجاد ممنوعیت فروش برای کدهای فروشنده و سایر محدودیت‌ها و امنیتی شدن فضای بازار سرمایه سبب شده تا اصلاح قیمت سهام پس از رشد‌های افسارگسیخته یک سال اخیر، فرسایشی شود و نتوان نقطه پایانی برای آن متصور بود.

سیاست‌‌‌های حساب نشده و غیرکارشناسی دولتمردان در دعوت سرمایه‌گذاران خرد به بازار سهام در دوره رشد قیمت‌ها و قوانین سلیقه‌ای و غیر‌اصولی و غیر‌علمی، روند معمول بازار را بر هم ریخت و در کنار هراس از ریزش بیشتر قیمت‌ها، بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران را نیز به‌دنبال داشت.

نظرات