ماده ۷ قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجارهبها با تمرکز بر الزام به تمدید قراردادهای استیجاری، به یکی از اصلیترین ابزارهای سیاستگذار برای مهار بیثباتی بازار اجاره تبدیل شده است؛ ابزاری که اکنون کارایی، پیامدها و چالشهای اجرای آن محل بحث کارشناسی قرار گرفته است.
بازار اجاره خانه روزهای سختی را سپری میکند؛ در حالی که مرکز آمار از کاهش تورم اجارهبها گزارش میدهد، مستاجران از افزایش سنگین قیمت اجاره خانه میگویند. مشاوران املاک نیز از رشد دوبرابری اجارهبها خبر میدهند، اما نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک، در گفتوگو با «تجارتنیوز» این رقم را تایید نمیکند.
بازار اجاره مسکن با نزدیک شدن به فصل جابجایی بار دیگر چهره تاریک خود را نمایان کرده است. اجاره کانکسها و اتاقهای کوچک که از سالهای گذشته در بازار رایج شده بود، تقاضای بیشتری پیدا کرده است. فشارهای اقتصادی مستاجران را مجبور به اجاره اتاقکهایی کرده که فاقد ابتداییترین استانداردهای زندگی هستند.
افزایش اجاره مسکن در سالهای اخیر به یکی از مشکلات مهم مستاجران تبدیل شده و معیشت بسیاری از آنها را با چالش مواجه کرده است. مشاهدات میدانی نشان میدهد که از ابتدای سال جاری تا کنون، اجارهبها در پایتخت بین ۲۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته و دهکهای پایین جامعه و اقشار آسیبپذیر، بیشترین فشار را از این محل متحمل شدهاند. این در حالی است که با توجه به تورم ۶۰ درصدی و عقبماندن بازار مسکن از سایر رقبا، انتظار میرود که بازار اجاره، سال آینده جهش قیمتی تازهای را تجربه کند.
بازار مسکن همچنان در وضعیت رکود تورمی بهسر میبرد؛ بررسیها نشان میدهد که معاملات بازار ملک کاهش شدیدی یافته و خریداران و فروشندگان در انتظار ثبات، از انجام معامله صرف نظر کردهاند. وضعیت اجارهبها نیز چندان مطلوب نیست و فشار تورم، هم بر دوش مستاجران و هم مالکان سنگینی میکند؛ اما آیا این فنر فشردهشده، سال آینده در بازار اجاره رها میشود؟ بیتالله ستاریان، کارشناس بازار مسکن، به تجارتنیوز گفته است که بازار اجاره معمولا ۶ ماه زودتر از بازار خرید و فروش، به چشمانداز رشد قیمتها واکنش نشان میدهد. او معتقد است که رشد اجارهبها همپای تورم و حتی در برخی دورهها فراتر از آن حرکت میکند.
طرح مسکن استیجاری به عنوان یکی از راهکارهای دولت برای کنترل بازار اجاره است که به گفته مسئولان وزارت راه وشهرسازی ثبت نام این طرح برای زوجهای جوان تا پایان سال آغاز می شود.
برخی علائم نمایانگر رشد اجاره بهای مسکن در ماههای پیش روست که اگر دولت از همین امروز فکری به حال مهار قیمتها در این حوزه نکند، بدون شک شاهد نوسان شدید نرخ ها در این بازار و فشار سنگین بر جامعه مستأجران کشور خواهیم بود.
نایب رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک تهران گفت: قیمت اجاره در مناطق جنوبی تهران ۴۴ درصد افزایش یافته این درحالیست که در مناطق شمال تهران این رشد قیمتی کمتر بوده است.
عضو کمیسیون عمران مجلس با اشاره به راهکارهای رسمی در راستای ترغیب سرپرستان خانوار برای ثبت اطلاعات خود در سامانه املاک و اسکان، گفت: قانون مالیات بر خانههای خالی نوشته و ابلاغ شده، اما اجرایی شدن آن منتظر تکمیل سامانه و اطلاعات سرپرستان خانوار است. چون سرپرستان خانوار در مهلت قانونی اطلاعات خود را ثبت نکردهاند مراجع ذیربط ناچار هستند از طریق دستگاههای اجرایی، بانکها، بیمهها و جاهایی که خدمات عمومی ارائه میشود، آنها را ملزم به ثبت اطلاعات کنند.
در حالی دولتمردان و اهالی مجلس بر رعایت قانون سقف افزایش ۲۵ درصدی اجاره خانه پافشاری میکنند که بررسیهای میدانی نشان میدهد، این قانون در سطح شهر تهران عملا اجرا نمیشود. رشد قیمت اجاره خانه در بسیاری از مناطق پایتخت از ۵۰ درصد هم فراتر رفته و مستاجران را با مشکلات زیادی در تمدید قرارداد یا نقل مکان به خانه جدید، مواجه کرده است.
سنجش نبض بازار اجاره در پنج منطقه جنوب شهر تهران، حاکی از آن است که حداقل ودیعه مورد نیاز برای اجاره یک واحد کوچک و میان متراژ در این منطقه ۵۰ تا ۱۰۰میلیون تومان با اجارهبهای ماهانه ۱۰میلیون تومانی است. این رقم برای اجاره آپارتمانهای با عمر بنای بیش از ۱۲ سال کفایت میکند و اگر به دنبال اجاره واحدی با عمر بنای کمتر باشید باید بر سقف پول ودیعه خود بیفزایید
قانون جدید تمدید اجاره در سال ۱۴۰۴، تغییرات مهمی در رابطه با حقوق مستاجران و مالکان ایجاد کرده و بهمنظور حمایت از مستاجران و ایجاد تعادل بیشتر در بازار اجاره تصویب شد.
حدود یک ماه از خروج هزاران مهاجر غیرمجاز افغانستانی از کشور میگذرد. بررسی میدانی تجارتنیوز نشان میدهد بازار اجاره مسکن پایتخت، در مناطقی که این افراد پیشتر در آنجا سکونت داشتند، روند یکدستی را تجربه نکرده است؛ بهطوری که در برخی محلهها قیمت اجارهبها کاهش یافته، اما در برخی مناطق دیگر تغییر محسوسی دیده نمیشود. در این بین، مشاوران املاک این مناطق تأکید میکنند که خانههای کلنگی که پیشتر بهصورت گروهی در اختیار اتباع غیرمجاز بود، کاهش قیمت داشته و در مواردی حتی به پیشنهاد مشاوران املاک، نرخها شکسته شدهاند.
قیمت اجاره خانه در منطقه یک تهران با وجود کاهش تقاضا، همچنان بسیار بالاست؛ به نحویکه بسیاری از مالکان حاضر به کاهش قیمت اجاره نیستند و حتی ترجیح میدهند واحد خود را خالی نگه دارند. این در حالی است که تعداد فایلهای اجاره در این منطقه نسبت به گذشته رشد قابل توجهی داشته است. در این بین اما بازار مسکن شمال تهران همچنان با افت تقاضای خرید و فروش و وفور آگهیهای فروش فوری یا حتی زیر قیمت مواجه است. اما اکنون که بازار مسکن در نیمه فصل جابجایی مستاجران قرار گرفته، قیمت اجاره خانه در منطقه یک تهران چقدر است؟
پس از اجرای آتشبس میان ایران و رژیم صهیونیستی و آغاز روند خروج اتباع غیرمجاز افغانستانی از ایران، بازار اجاره مسکن در مناطق حاشیهای تهران، با افزایش قابل توجه فایلهای اجاره خانه مواجه شده است؛ موضوعی که باعث کاهش 30 درصدی قیمت اجاره خانه در برخی از مناطق اطراف پایتخت شده است. با این وجود، این کاهش عمدتا مربوط به آگهیهایی است که بهصورت فوری و زیر قیمت عرف بازار عرضه شدهاند و نمیتوان آن را معیار کلی قیمتگذاری در منطقه دانست.
همزمان با فصل جابهجایی مستاجران، بازار اجاره مسکن در تهران با رکود تورمی مواجه شده است. کاهش تعداد معاملات و افزایش قیمتها در برخی مناطق، شرایط را برای مستاجران دشوارتر کرده، در حالی که سامانه خودنویس و همکاری مالکان در ایام جنگ تحمیلی اخیر، بخشی از فشارها را کاهش داده است.
بازار اجاره مسکن تحت تاثیر عواملی نظیر خروج تعداد زیادی از اتباع غیرمجاز و نااطمینانی روانی ناشی از حملات اخیر رژیم صهیونیستی، با افت تقاضا وبه تبع آن، کاهش نسبی قیمتها روبهرو شده است. با این حال اما مناطق شمالی تهران که پس از جنگ 12 روزه با افت قیمت ملک روبرو شدهاند، همچنان در برابر روند کاهشی قیمت اجاره مقاومت نشان میدهند. به این ترتیب، اگرچه میزان عرضه واحدهای خالی بالا رفته و تقاضا چه برای خرید و چه برای اجاره کاهش یافته، اما قیمت اجاره خانه در مناطق شمالی پایتخت هنوز افت محسوسی نداشته است.
متوسط «قیمت پیشنهادی» آپارتمانهای ارائه شده بسیار کهنسال با قدمت بالای ۳۰سال، در محلههای منتخب مناطق ۲۲گانه تهران در میانه خرداد، ۷۸ میلیون و ۶۰۰هزار تومان در هر متر مربع برآورد میشود.