به گزارش تجارت نیوز، آلودگی آب آشامیدنی به میکروپلاستیکها به یکی از نگرانیهای جدی زیستمحیطی و بهداشتی در جهان، بهویژه در اروپا، تبدیل شده است. ذرات ریز پلاستیکی که اندازه آنها معمولاً کمتر از ۵ میلیمتر است، از منابع مختلفی مانند لاستیک خودروها، رنگها، منسوجات و بستهبندیهای پلاستیکی وارد آب میشوند و بهمرور در سیستمهای آبی تجمع پیدا میکنند. در چنین شرایطی، یافتن روشهای مؤثر، کمهزینه و سازگار با محیط زیست برای تصفیه آب اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. اکنون یک مطالعه جدید نشان میدهد که راهحلی قدیمی و طبیعی، یعنی استفاده از دانههای درخت مورینگا، میتواند پاسخی نوآورانه به این بحران باشد.
مورینگا؛ راهحلی باستانی برای چالشی مدرن
درخت مورینگا که به دلیل خواص فراوانش به «درخت معجزهآسا» شهرت دارد، قرنهاست در مناطق مختلف جهان مورد استفاده قرار میگیرد. حتی شواهدی وجود دارد که نشان میدهد مصریان باستان از این گیاه برای تصفیه و ضدعفونی کردن آب استفاده میکردند. این گیاه با رشد سریع، مقاومت بالا در برابر خشکی و نیاز کم به منابع آبی، نهتنها یک گزینه پایدار برای محیط زیست محسوب میشود، بلکه در بهبود خاکهای تخریبشده و جذب کربن نیز نقش دارد.
نتایج شگفتانگیز یک مطالعه علمی
در مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ توسط محققان دانشگاه ایالتی سائوپائولو برزیل و به رهبری گابریل باتیستا انجام و در مجله علمی ACS Omega منتشر شد، عملکرد عصاره نمکی بهدستآمده از دانههای مورینگا با سولفات آلومینیوم (آلوم) مقایسه شد؛ مادهای که بهطور گسترده در تصفیه آب استفاده میشود.
نتایج این تحقیق نشان داد که هر دو ماده توانستند بیش از ۹۸ درصد از میکروپلاستیکهای PVC را از آب حذف کنند. با این حال، مورینگا در شرایط مختلف، بهویژه در بازه وسیعتری از pH، عملکرد پایدارتر و قابلاعتمادتری از خود نشان داد. ذرات مورد آزمایش حدود ۱۵ میکرومتر اندازه داشتند؛ یعنی بهقدری کوچک که معمولاً از فیلترهای معمولی عبور میکنند.
چرا میکروپلاستیکها خطرناک هستند؟
میکروپلاستیکها فقط ذرات بیضرر نیستند. تحقیقات نشان دادهاند که این ذرات میتوانند وارد بدن انسان شده و با مشکلات جدی مانند سرطان، بیماریهای قلبی و اختلالات تولیدمثلی مرتبط باشند. علاوه بر این، این ذرات قابلیت جذب سایر آلایندههای سمی را دارند و میتوانند آنها را در زنجیره غذایی منتقل کنند.
در سال ۲۰۲۴، اتحادیه اروپا قوانین سختگیرانهتری برای نظارت بر میکروپلاستیکها در آب آشامیدنی وضع کرد. با این حال، برخی مطالعات هشدار دادهاند که ذرات بسیار ریز همچنان میتوانند از سیستمهای تصفیه عبور کرده و وارد بدن انسان شوند.
مشکلات روشهای شیمیایی تصفیه آب
سولفات آلومینیوم یا آلوم، یکی از رایجترین مواد مورد استفاده در تصفیه آب است که با ایجاد فرآیند انعقاد، ذرات آلاینده را به هم متصل کرده و حذف آنها را آسانتر میکند. اما این روش بدون مشکل نیست.
استفاده نادرست از آلوم میتواند باعث افزایش سطح آلومینیوم در آب شود؛ موضوعی که با بیماریهای عصبی مانند آلزایمر مرتبط دانسته شده است. علاوه بر این، فرآیند استفاده از آلوم مقدار زیادی لجن تولید میکند که دفع آن دشوار بوده و میتواند باعث آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی شود.
از سوی دیگر، تولید این ماده نیز به محیط زیست آسیب میزند. استخراج بوکسیت، ماده اولیه تولید آلوم، در کشورهایی مانند برزیل، استرالیا و گینه، باعث جنگلزدایی و تخریب زیستگاهها میشود و فرآیند پالایش آن نیز انرژی زیادی مصرف کرده و منجر به انتشار گازهای گلخانهای میشود.
مزیتهای مورینگا در تصفیه آب
مورینگا بهعنوان یک جایگزین طبیعی، مزایای متعددی دارد. این گیاه نهتنها غیرسمی است، بلکه میتواند بدون نیاز به فرآیندهای پیچیده و پرهزینه، همان کارایی مواد شیمیایی را ارائه دهد. یکی از نکات قابلتوجه این است که استفاده از مورینگا میتواند نیاز به برخی مراحل پرمصرف مانند لختهسازی را کاهش دهد و در نتیجه هزینه و مصرف انرژی را پایین بیاورد.
با این حال، محققان تأکید میکنند که این فناوری هنوز نیاز به بررسیهای بیشتر دارد. بهعنوان مثال، آزاد شدن کربن آلی محلول در فرآیند تصفیه ممکن است چالشهایی برای مراحل بعدی ایجاد کند. همچنین، عملکرد این روش در مقیاس صنعتی هنوز بهطور کامل آزمایش نشده است.
با افزایش نگرانیها درباره آلودگی آب به میکروپلاستیکها، استفاده از راهکارهای طبیعی و پایدار بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. دانههای مورینگا، بهعنوان یک گزینه ارزان، در دسترس و سازگار با محیط زیست، میتوانند نقش مهمی در آینده تصفیه آب ایفا کنند. اگرچه هنوز نیاز به تحقیقات بیشتر برای استفاده گسترده از این روش وجود دارد، اما نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده است و نشان میدهد که گاهی راهحل مشکلات مدرن را باید در دانشهای باستانی جستوجو کرد.
