به گزارش تجارت نیوز، اردن کشوری با جمعیتی حدود ۱۱ میلیون نفر، منابع طبیعی محدود و اقتصادی مبتنی بر خدمات، گردشگری، تجارت و فناوری است که توانسته فوتبال را به یکی از مهمترین ابزارهای اجتماعی و برند ملی خود تبدیل کند.
در این راستا موفقیتهای اخیر تیم ملی فوتبال اردن، بهویژه رسیدن به فینال جام ملتهای آسیا ۲۰۲۳ و صعود تاریخی به جام جهانی ۲۰۲۶، نشان داد که یک برنامهریزی هدفمند در ورزش میتواند فراتر از زمین مسابقه، آثار اقتصادی و اجتماعی ایجاد کند.
گردش اقتصاد اردن بر پایه تجارت و خدمات مالی
اقتصاد اردن خلاف برخی کشورهای منطقه مانند عربستان، قطر و امارات، بر درآمدهای نفتی استوار نیست. تولید ناخالص داخلی این کشور حدود ۵۰ میلیارد دلار است و بخش خدمات سهم اصلی اقتصاد را تشکیل میدهد. گردشگری، فناوری اطلاعات، تجارت و خدمات مالی از مهمترین بخشهای اقتصادی اردن هستند.
همین محدودیت منابع باعث شده ورزش در اردن بیشتر بهعنوان ابزاری برای توسعه اجتماعی، افزایش مشارکت جوانان، تقویت برند کشور و جذب توجه بینالمللی دیده شود. جمعیت جوان اردن نیز یک مزیت مهم محسوب میشود؛ چراکه بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را جوانان تشکیل میدهند و این موضوع ظرفیت بالایی برای توسعه ورزش حرفهای و اقتصاد هواداری ایجاد کرده است.
فوتبال؛ مهمترین دارایی اقتصاد ورزش اردن
همچنین فوتبال مهمترین دارایی اقتصاد ورزش اردن است. این رشته ورزشی نهتنها محبوبترین ورزش کشور محسوب میشود، بلکه بخشی از هویت اجتماعی مردم اردن است. نقطه عطف فوتبال این کشور، قهرمانی نبود، بلکه روندی بود که طی سالهای اخیر شکل گرفت و سرانجام به موفقیت بزرگ در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۳ و سپس حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ منجر شد. این موفقیتها ارزش برند فوتبال اردن را افزایش داده و فرصتهای جدیدی برای اسپانسرینگ، درآمد رسانهای و توسعه فوتبال ایجاد کرده است.
بر پایه این گزارش، فدراسیون فوتبال اردن طی دو دهه اخیر تلاش کرده ساختار فوتبال کشور را حرفهایتر کند. توسعه فوتبال پایه، افزایش توجه به تیمهای ملی، سرمایهگذاری روی مربیان و ایجاد مسیر مشخص برای پرورش استعدادها از جمله اقداماتی بوده که به رشد فوتبال این کشور کمک کرده است. تجربه اردن نشان میدهد کشورهای کوچک نیز میتوانند با تمرکز بر مدیریت و استعدادسازی، فاصله خود را با قدرتهای بزرگ کاهش دهند.
راه طولانی لیگ حرفهای اردن تا اقتصادی شدن
لیگ حرفهای اردن نیز بالاترین سطح فوتبال باشگاهی این کشور است، اما از نظر اقتصادی هنوز با لیگهای بزرگ منطقه فاصله دارد. باشگاههایی مانند الفیصلی، الوحدات و الرمثا از محبوبترین و پرافتخارترین باشگاههای اردن هستند و هواداران زیادی دارند، اما مدل درآمدی آنها هنوز به استانداردهای فوتبال حرفهای جهان نزدیک نشده است. محدود بودن حق پخش تلویزیونی، ضعف درآمدهای تجاری، نبود فروش گسترده محصولات باشگاهی و وابستگی بخشی از باشگاهها به حمایتهای سنتی، از مهمترین چالشهای اقتصاد باشگاهی اردن است.
در فوتبال مدرن، باشگاهها تنها از طریق مسابقات درآمد کسب نمیکنند؛ بلکه ارزش اصلی آنها در برند، جامعه هواداری، محتوای دیجیتال، فروش کالا، اسپانسرینگ و توسعه بازیکن قرار دارد. اردن برای تبدیل فوتبال به یک صنعت اقتصادی باید از مدل سنتی فاصله بگیرد و باشگاهها را به بنگاههای ورزشی تبدیل کند. ایجاد ساختارهای حرفهای مدیریتی، شفافیت مالی و جذب سرمایه خصوصی میتواند مسیر رشد آینده فوتبال این کشور باشد.
تمرکز بر فوتبال پایه و توسعه استعدادها
یکی از نقاط قوت فوتبال اردن، تمرکز بر فوتبال پایه و توسعه استعدادها بوده است. این کشور برخلاف برخی کشورهای منطقه که با خرید بازیکنان خارجی به دنبال موفقیت سریع هستند، تلاش کرده روی تولید بازیکن داخلی سرمایهگذاری کند. بازیکنانی مانند موسی التعمری، یزن النعیمات و عامر شفیع نمونههایی از محصول این مسیر هستند. حضور بازیکنان اردنی در لیگهای خارجی علاوه بر افزایش اعتبار فوتبال کشور، میتواند در آینده به یک منبع درآمدی از طریق انتقال بازیکن تبدیل شود.
با وجود این، صادرات بازیکن هنوز در اردن به یک صنعت اقتصادی کامل تبدیل نشده است. کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و مراکش توانستهاند با ایجاد شبکههای استعدادیابی و ارتباط با باشگاههای خارجی، انتقال بازیکن را به یک مدل درآمدی پایدار تبدیل کنند. اردن نیز با توسعه آکادمیها، آموزش مربیان و همکاری با باشگاههای بینالمللی میتواند این مسیر را تقویت کند.
تلاش اردن برای توسعه زیرساختهای ورزشی
در حوزه زیرساخت نیز اردن طی سالهای اخیر تلاش کرده امکانات ورزشی خود را توسعه دهد. ورزشگاه بینالمللی امان و ورزشگاه ملک عبداله از مهمترین مراکز فوتبال این کشور هستند. همچنین موفقیتهای اخیر تیم ملی باعث شده بحث سرمایهگذاری بیشتر روی ورزشگاهها، امکانات تمرینی و زیرساختهای فوتبال جدیتر دنبال شود. توسعه زیرساختهای ورزشی علاوه بر آثار ورزشی، میتواند به گردشگری ورزشی و میزبانی مسابقات منطقهای کمک کند.
ظرفیت اقتصاد رسانه و هواداری
اقتصاد رسانه و هواداری یکی دیگر از بخشهایی است که ظرفیت رشد بالایی در اردن دارد. فوتبال در این کشور هواداران پرشوری دارد، اما هنوز این علاقه به شکل کامل به درآمد تبدیل نشده است. استفاده از ظرفیت شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای دیجیتال، فروش اینترنتی محصولات باشگاهها و ایجاد برنامههای عضویت هواداری میتواند منابع درآمدی جدیدی برای باشگاهها ایجاد کند.
فعالسازی ظرفیت فوتبال زنان
اردن همچنین یکی از کشورهای فعال منطقه در توسعه فوتبال زنان محسوب میشود. تیم ملی فوتبال زنان اردن و برنامههای توسعهای این حوزه در سالهای اخیر رشد کردهاند. توسعه ورزش زنان علاوه بر آثار اجتماعی، میتواند فرصتهای اقتصادی تازهای در حوزه اسپانسرینگ، رسانه و برگزاری رویدادها ایجاد کند.
مقایسه اقتصاد فوتبال در اردن و ایران
مقایسه اردن و ایران نشان میدهد دو کشور در محبوبیت فوتبال و اهمیت اجتماعی این رشته شباهت دارند، اما در مقیاس اقتصادی تفاوت زیادی وجود دارد. ایران از بازار بزرگتر، سابقه طولانیتر لیگ حرفهای، تعداد بیشتر باشگاههای باسابقه و تجربه بیشتر در فوتبال بینالمللی برخوردار است. در مقابل، اردن در برخی حوزهها مانند تمرکز روی فوتبال پایه، استفاده از فوتبال برای برند ملی و مدیریت هدفمند مسیر توسعه، تجربههایی دارد که میتواند برای کشورهای منطقه قابل مطالعه باشد.
مهمترین درس اردن این است که توسعه فوتبال تنها با سرمایه مالی اتفاق نمیافتد. برنامهریزی بلندمدت، توجه به استعدادهای جوان، مدیریت حرفهای، استفاده از رسانه و تبدیل هوادار به یک دارایی اقتصادی، عوامل اصلی موفقیت هستند. تجربه این کشور نشان میدهد حتی اقتصادهای کوچک نیز میتوانند با یک مدل درست، ورزش را به ابزار توسعه اقتصادی و اجتماعی تبدیل کنند.
در مجموع، صعود اردن به جام جهانی ۲۰۲۶ تنها یک موفقیت ورزشی نیست؛ بلکه فرصتی برای افزایش ارزش برند ملی، جذب سرمایه، توسعه گردشگری ورزشی و رشد اقتصاد ورزش این کشور است.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
