به گزارش تجارت نیوز، در حالی که در 9 ماهه سال ۱۴۰۳ رشد اقتصادی با نفت به ۳.۱ درصد رسیده بود، این شاخص در مدت مشابه امسال تنها یک درصد ثبت شده است؛ افتی که به معنای کاهش بیش از دو سوم سرعت رشد در کمتر از یک سال است. همچنین شاخص رشد اقتصادی بدون نفت در 9 ماهه امسال تنها ۰.۴ درصد رشد داشته و عملاً از کندشدن موتور تولید در بخشهای غیرانرژی خبر میدهد.
همزمان، بررسی ترکیب بخشها نشان میدهد، برخی حوزههای تولیدی با افت فعالیت مواجه شدهاند، در حالی که بخشهایی از خدمات توانستهاند بخشی از کاهش شتاب رشد اقتصادی را جبران کنند.
بخش کشاورزی 6 درصد کوچک شد
بخش کشاورزی در 9 ماهه ۱۴۰۴ یکی از بزرگترین چرخشهای آماری را تجربه کرده است. این بخش که در 9 ماهه سال گذشته رشد ۳.۳ درصدی ثبت کرده بود، امسال با کاهش ۳ درصدی روبهرو شده است؛ یعنی افتی بیش از ۶ واحد درصد در کمتر از یک سال. نکته قابل توجه این است که این روند نزولی از ابتدای سال با آغاز جنگ 12 روزه شروع شده است. در بهار رشد این بخش به منفی ۲.۷ درصد رسیده و در نیمه نخست سال منفی ۳ درصد ثبت شده است.
تداوم این روند نشان میدهد بخش کشاورزی در مسیر رکود قرار گرفته است. کاهش تولید در این بخش میتواند پیامدهای مهمی برای رشد اقتصادی داشته باشد، زیرا کشاورزی علاوه بر تأمین امنیت غذایی، یکی از منابع مهم اشتغال بهویژه در بخش روستایی کشور به شمار میرود. ضعف سرمایهگذاری، محدودیت منابع آب و نوسانات اقلیمی از مهمترین عواملی هستند که به کاهش فعالیت این بخش در سال جاری دامن زدهاند.
صنعت همچنان در مسیر رکودی باقی ماند
دادههای 9 ماهه رشد اقتصادی در سال 1404 نشان میدهد، بخش صنعت هنوز نتوانسته از رکود فاصله بگیرد. رشد این بخش در 9 ماهه ۱۴۰۴ به منفی ۰.۵ درصد رسیده؛ در حالی که در مدت مشابه سال گذشته ۱.۴ درصد ثبت شده بود. بررسی اجزای این گروه تصویر دقیقتری ارائه میدهد. رشد صنایع و معادن بدون نفت در این دوره به صفر درصد رسیده است؛ در حالی که سال گذشته ۱.۷ درصد بود!
در مقابل، استخراج نفت و گاز طبیعی رشد ۳.۲ درصدی را ثبت کرده که نسبت به سال گذشته کاهش یافته، اما همچنان مثبت است. در میان سایر زیرگروهها، سایر معادن ۳.۴ درصد رشد داشتهاند، اما بخش تأمین آب و برق با افت ۷.۸ درصدی یکی از شدیدترین کاهشها را تجربه کرده است. این ترکیب ناهمگون نشان میدهد موتور تولید صنعتی هنوز با ظرفیت کامل کار نمیکند؛ وضعیتی که میتواند بر مسیر کلی رشد اقتصادی اثری مرکب برجای بگذارد.
بخش خدمات رشد ۱.۴ درصدی ثبت کرد
بخش خدمات در 9 ماهه امسال توانسته بخشی از افت سایر بخشها را جبران کند. رشد این گروه در 9 ماهه ۱۴۰۴ به ۱.۴ درصد رسیده است؛ رقمی که اگرچه از ۲.۴ درصد سال گذشته کمتر است، اما همچنان مثبت باقی مانده است. در میان زیرگروهها، واسطهگریهای مالی با رشد ۸.۸ درصدی بیشترین افزایش فعالیت را ثبت کرده و یکی از پیشرانهای این بخش بوده است.
در مقابل، برخی فعالیتها مانند عمده و خردهفروشی، هتل و رستوران با افت ۰.۴ درصدی روبهرو شدهاند. بخش حملونقل و ارتباطات نیز با رشد ۱.۹ درصدی تا حدی از رکود فاصله گرفته است. این آمارها نشان میدهد خدمات همچنان یکی از پایههای مهم رشد اقتصادی محسوب میشود؛ بخشی که در سالهای اخیر سهم بیشتری در تولید ناخالص داخلی پیدا کرده و در دورههای افت تولید صنعتی نقش ضربهگیر اقتصاد را ایفا میکند.
وقتی موتورهای رشد یکییکی خاموش میشوند
مجموعه آمارهای 9 ماهه نشان میدهد رشد اقتصادی کشور اگرچه هنوز مثبت است، اما از نظر کیفیت و ترکیب، تصویر چندان امیدوارکنندهای ارائه نمیدهد. افت کشاورزی، رکود صنعت و کاهش شتاب تولید در بخشهای واقعی اقتصاد نشانههایی است که نمیتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد. در چنین شرایطی، ثبت رشد در شاخص کل بیش از آنکه حاصل تحرک گسترده در اقتصاد باشد، به عملکرد محدود برخی بخشها گره خورده است.
تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده هر زمان موتور تولید در بخشهای اصلی اقتصاد کند شده، تداوم رشد به سرعت با چالش مواجه شده است. اگر سیاستهای اقتصادی نتواند سرمایهگذاری و تولید را دوباره به مسیر صعودی بازگرداند، رشدهای کوچک آماری نیز ممکن است در دورههای بعدی به راحتی رنگ ببازند. اقتصاد برای عبور از این وضعیت به موتورهای تازه تولید نیاز دارد، نه تکرار همان پیشرانهای قدیمی.
گزارش های بیشتر را در صفحه اقتصاد کلان بخوانید.
