به گزارش تجارت نیوز، در سالهای اخیر، فناوریهای جذب و ذخیره کربن به یکی از مهمترین ابزارهای مقابله با تغییرات اقلیمی تبدیل شدهاند. بسیاری از کشورها و صنایع بزرگ تلاش میکنند دیاکسید کربن تولیدشده در کارخانهها و نیروگاهها را پیش از ورود به جو زمین جذب کنند تا از تشدید گرمایش جهانی جلوگیری شود.
اما یکی از مشکلات اصلی این فناوریها، هزینه بسیار بالای ذخیرهسازی کربن در زیر زمین است. در اغلب پروژههای جذب کربن، گاز دیاکسید کربن پس از جداسازی از دود کارخانهها، فشرده و به سازندهای زمینشناسی زیرزمینی منتقل میشود تا برای مدت طولانی ذخیره شود. این فرآیند به زیرساختهای پیچیده، زمین مناسب و سرمایهگذاری عظیم نیاز دارد.
اکنون چین رویکرد متفاوتی را آزمایش میکند؛ روشی که به جای دفن کربن در زیر زمین، آن را به یک محصول اقتصادی تبدیل میکند. در این فناوری جدید، گازهای خروجی از دودکش نیروگاههای زغالسنگ مستقیماً به کود کشاورزی تبدیل میشوند؛ اقدامی که میتواند هم به کاهش آلودگی هوا کمک کند و هم هزینه تولید محصولات کشاورزی را پایین بیاورد.
تبدیل دودکش نیروگاه به کارخانه تولید کود
این فناوری جدید توسط شرکت Jiangnan Environmental Protection Technology یا JNG توسعه یافته است. رسانههای چینی این سیستم را بهعنوان یک «چرخه بسته صنعتی» توصیف کردهاند؛ سیستمی که در آن گاز آلاینده از یک سمت وارد میشود و کود کشاورزی از سمت دیگر خارج میشود.
در این فرآیند، گازهای خروجی نیروگاه زغالسنگ که حاوی دیاکسید کربن و دیاکسید گوگرد هستند، با استفاده از آمونیاک جذب میشوند. سپس این ترکیبات شیمیایی به موادی مانند سولفات آمونیوم و بیکربنات آمونیوم تبدیل میشوند که هر دو در تولید کودهای کشاورزی کاربرد دارند.
به این ترتیب، به جای آنکه گازهای گلخانهای وارد جو شوند یا در زیر زمین ذخیره شوند، به مواد مفید برای کشاورزی تبدیل میشوند.
حذف نیاز به ذخیرهسازی زیرزمینی کربن
یکی از مهمترین مزیتهای این فناوری، حذف نیاز به ذخیرهسازی زیرزمینی دیاکسید کربن است. در سیستمهای سنتی جذب کربن، دی اکسید کربن استخراجشده باید بهصورت مایع فشرده شود و سپس از طریق خطوط لوله یا تجهیزات ویژه به مخازن زیرزمینی منتقل شود؛ فرآیندی که بسیار پرهزینه و پیچیده است.
اما فناوری جدید چینیها این مرحله را حذف کرده و کربن جذبشده را مستقیماً وارد چرخه تولید کود میکند. همین مسئله باعث شده این روش بهعنوان یک گزینه کمهزینهتر برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای معرفی شود.
شرکت JNG معتقد است ترکیب کنترل آلودگی صنعتی با تولید کود کشاورزی میتواند همزمان دو مشکل بزرگ را حل کند؛ کاهش انتشار گازهای گلخانهای و تولید کود ارزانتر برای کشاورزی.
فناوریای که ریشه در دههها تحقیق دارد
اگرچه این پروژه جدید به نظر میرسد، اما در واقع بر پایه دههها تجربه در کنترل آلودگی صنعتی توسعه یافته است.
در اوایل قرن بیستم، صنایع برای حذف گوگرد از دود کارخانهها از روش سنگآهک و گچ استفاده میکردند. این روش اگرچه مؤثر بود، اما حجم زیادی زباله تولید میکرد.
بعدها فناوری «گوگردزدایی مبتنی بر آمونیاک» جایگزین آن شد. در این روش، دیاکسید گوگرد موجود در دود کارخانهها با آمونیاک واکنش داده و به سولفات آمونیوم تبدیل میشود که نوعی کود کشاورزی است.
اکنون شرکت چینی JNG این فناوری را گسترش داده و علاوه بر دیاکسید گوگرد، دیاکسید کربن را نیز وارد فرآیند تبدیل به کود کرده است.
پروژه آزمایشی در نیروگاه زغالسنگ نینگبو
در آگوست ۲۰۲۵، نخستین پروژه آزمایشی این فناوری در یک نیروگاه زغالسنگسوز در شهر نینگبو واقع در استان ژجیانگ چین راهاندازی شد.
طبق گزارشها، این تأسیسات قادر است سالانه حدود ۱۰ هزار تن دیاکسید کربن را جذب کند. علاوه بر آن، انتظار میرود حدود ۳۰ هزار تن کود کشاورزی بهعنوان محصول جانبی تولید شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این سیستم میتواند حدود ۹۰ درصد از انتشار کربن تولیدشده در فرآیند موردنظر را جذب کند؛ رقمی که در صورت موفقیت تجاری، میتواند تأثیر قابلتوجهی بر کاهش آلودگی نیروگاههای زغالسنگ داشته باشد.
هدف اصلی این پروژه آزمایشی، بررسی امکان استفاده گسترده از این فناوری در صنایع بزرگ و ارزیابی اقتصادی بودن آن است.
افزایش عملکرد محصولات کشاورزی
نتایج اولیه تحقیقات نشان میدهد این کود جدید فقط به کاهش آلودگی کمک نمیکند، بلکه میتواند عملکرد محصولات کشاورزی را نیز افزایش دهد.
مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ انجام شد نشان داد استفاده از این کود در مزارع برنج باعث افزایش ۶.۲ درصدی عملکرد محصول نسبت به کودهای معمولی شده است.
پژوهشگران همچنین اعلام کردند میزان نیتروژن، فسفر و پتاسیم واردشده به محیطزیست از طریق رواناب کشاورزی در این روش بهطور قابلتوجهی کمتر بوده است. این موضوع میتواند از آلودگی منابع آب و خاک جلوگیری کند و اثرات زیستمحیطی کشاورزی را کاهش دهد.
آزمایش بینالمللی کود جدید چین
بر اساس گزارشهای منتشرشده، آزمایش این کود در چندین کشور جهان انجام شده است. از جمله کشورهایی که در این پروژه حضور دارند میتوان به آلمان، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا و برزیل اشاره کرد.
هدف این آزمایشها بررسی عملکرد کود در شرایط مختلف آبوهوایی، نوع خاک و الگوهای کشاورزی است تا مشخص شود آیا این فناوری میتواند در مقیاس جهانی نیز مؤثر باشد یا خیر.
کاهش هزینه کشاورزی تا ۵۰ درصد
یکی از جذابترین ادعاهای مطرحشده درباره این فناوری، کاهش هزینه تولید برای کشاورزان است. طبق اطلاعات پروژه، استفاده از این کود میتواند هزینه نهادههای کشاورزی را تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
در شرایطی که قیمت کودهای شیمیایی در بسیاری از کشورها بهشدت افزایش یافته، چنین فناوریای میتواند فشار مالی بر کشاورزان را کاهش دهد و امنیت غذایی را تقویت کند.
آیا این فناوری آینده جذب کربن را تغییر میدهد؟
فناوری تبدیل دود نیروگاههای زغالسنگ به کود کشاورزی، نمونهای از تلاش برای ایجاد اقتصاد چرخشی در صنایع سنگین است؛ مدلی که در آن ضایعات و آلایندهها دوباره به مواد مفید تبدیل میشوند.
اگرچه هنوز مشخص نیست این فناوری در مقیاس بسیار بزرگ تا چه اندازه موفق خواهد بود، اما کارشناسان معتقدند این روش میتواند مسیر تازهای برای پروژههای جذب کربن ایجاد کند؛ مسیری که بهجای صرف هزینههای عظیم برای دفن کربن، آن را به محصولی اقتصادی و کاربردی تبدیل میکند.
در حالی که بسیاری از پروژههای جذب کربن به دلیل هزینههای بالا و پیچیدگی فنی با چالش روبهرو هستند، چین تلاش میکند با ترکیب فناوری کنترل آلودگی و تولید کود کشاورزی، راهکاری متفاوت ارائه دهد.
پروژه جدید نیروگاه نینگبو نشان میدهد گازهای گلخانهای میتوانند بهجای تبدیل شدن به تهدیدی برای اقلیم، به منبعی برای تولید محصولات مفید تبدیل شوند. جذب سالانه ۱۰ هزار تن دیاکسید کربن، تولید ۳۰ هزار تن کود، افزایش ۶.۲ درصدی عملکرد برنج و احتمال کاهش ۵۰ درصدی هزینه کود برای کشاورزان، همگی نشانههایی هستند که توجه بسیاری از کارشناسان را به این فناوری جلب کردهاند.
اگر این مدل در مقیاس گسترده موفق شود، شاید در آینده نیروگاههای آلاینده نهتنها تولیدکننده برق، بلکه تأمینکننده مواد اولیه کشاورزی نیز باشند؛ تغییری که میتواند رابطه میان صنعت، محیطزیست و کشاورزی را دگرگون کند.
