به گزارش تجارت نیوز، در هفتههای اخیر، سیاست ارزی دولت به یکی از محورهای اصلی بحثهای اقتصادی تبدیل شده است. تلاش برای حذف تدریجی ارز ترجیحی و نزدیک کردن نرخ رسمی ارز به بازار غیررسمی، در حالی دنبال میشود که دولتهای پیشین با وجود تاکید کارشناسان اقتصادی، اراده کافی برای اجرای آن را نداشتهاند.
منتقدان هشدار میدهند که نبود حکمرانی دادهمحور، فقدان بازار واقعی ارز و ناهماهنگی میان سیاست ارزی و نظام دستمزد میتواند به تشدید تورم، کاهش رفاه عمومی و افزایش فقر منجر شود. اما در مقابل، موافقان این سیاست اگرچه معتقدند که به دلیل ذینفعان بسیار زیاد و قدرتمند، حذف ارز ترجیحی، روشی هزینهبر خواهد بود اما آن را راهی ارزنده برای کاهش رانت و شفافسازی اقتصاد میدانند که باید پیشتر کلید میخورد.
موفقیت سیاست حذف ارز ترجیحی و تکنرخی شدن ارز منوط به آمادگی زیرساختهاست
در همین راستا وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با تجارتنیوز با انتقاد از سیاستهای ارزی اجراشده در سالهای اخیر تأکید میکند، چه نظام چندنرخی ارز و چه سیاست نزدیکسازی نرخ رسمی به بازار غیررسمی، بدون فراهم بودن زیرساختهای لازم، قابلیت موفقیت ندارند.
به گفته او، فقدان حکمرانی دادهمحور، نبود بازار واقعی ارز و ناهماهنگی میان سیاست ارزی و نظام دستمزد، از مهمترین دلایل شکست این سیاستها بوده است.
سیاستهای ارزی طی 14 سال اخیر به دلیل اینکه الزامات اجرایی آنها رعایت نشده، شکست خوردهاند
این استاد دانشگاه با اشاره به تجربه سیاستهای ارزی در بیش از یک دهه گذشته گفت: «طی ۱۴ سال اخیر عملاً دو سیاست را تجربه کردهایم؛ یا به سمت نظام چندنرخی ارز همراه با توزیع ارز ترجیحی رفتهایم یا گروهی شعار یکسانسازی و تکنرخی کردن ارز و نزدیک کردن نرخ رسمی به بازار غیررسمی را مطرح کردهاند. تجربه نشان میدهد هر دو سیاست شکست خوردهاند، نه به این دلیل که ذاتاً غلط بودهاند، بلکه چون الزامات اجرایی آنها رعایت نشده است.»
او افزود: «نمیگویم کدام سیاست خوب است یا بد؛ حرفم این است که هر سیاستی الزاماتی دارد و اگر آن الزامات فراهم نشود، حتی سیاست درست هم به شکست منتهی میشود.»
وقتی ارز ترجیحی توزیع میشود، نشتی فراوانی دارد و اگر دولت نتواند به خوبی نظارت کند، به رانت و ظهور گروههای نوکیسه وارداتمحور منجر میشود
این کارشناس اقتصادی با اشاره به الزامات نظام چندنرخی ارز تصریح کرد: «مهمترین الزام نظام چندنرخی ارز، حکمرانی دادهمحور و احاطه کامل دولت بر اطلاعات است. وقتی ارز ترجیحی توزیع میشود، نشتی فراوانی دارد و اگر دولت نتواند بر مصرف منابع ارزی، واردات کالا، کماظهاری و بیشاظهاری و حتی خروج سرمایه نظارت کند، این سیاست به رانت و ظهور گروههای نوکیسه وارداتمحور منجر میشود.»
لازمه موفقیت سیاست تخصیص ارز ترجیحی حکمرانی داده و اطلاعات بود که هرگز فراهم نشد و به همین دلیل شکست خورد
شقاقی شهری ادامه داد: «در سالهای گذشته شاهد بودیم که ارز یارانهای به گروهی از واردکنندگان تخصیص داده شد اما کالا متناسب با آن وارد کشور نشد و منابع ارزی عملاً به جیب عدهای خاص رفت. این یعنی الزام اصلی این سیاست که همان حکمرانی داده و اطلاعات است، هرگز فراهم نشد و به همین دلیل شکست خورد.»
یکی از لوازم موفقیت تکنرخی کردن ارز وجود بازار آزاد واقعی ارز است
شقاقی شهری در ادامه به سیاست تکنرخی کردن ارز که در حال حاضر از سوی دولت دنبال میشود اشاره کرد و گفت: «تکنرخی کردن ارز و نزدیک کردن آن به بازار آزاد الزاماتی دارد که رعایت نمیشود.»
او افزود: «مهمترین الزام این سیاست آن است که ابتدا باید یک بازار واقعی ارز وجود داشته باشد. ما اساساً بازار آزاد ارز نداریم؛ آنچه امروز وجود دارد یک نابازار است که در آن خروج سرمایه، قاچاق و پولشویی رخ میدهد. دولت ابتدا باید بازارسازی ارز را انجام میداد و سپس به سراغ حذف ارز ترجیحی میرفت.»
سیاست ارزی باید با سایر سیاستهای اقتصادی همخوانی داشته باشد
این کارشناس اقتصادی با اشاره به ناهماهنگی سیاست ارزی و نظام دستمزد گفت: «دولت میگوید حقوقها را ۳۰ درصد افزایش میدهد، در حالی که تورم ناشی از جهش ارزی بسیار فراتر از این رقم است و بخش خصوصی نیز توان افزایش معنادار دستمزدها را ندارد.»
شقاقی شهری در پایان تأکید کرد: «سیاست ارزی باید با سایر سیاستهای اقتصادی همخوانی داشته باشد؛ اگرنه، همانطور که سیاستهای قبلی شکست خوردند، این سیاست هم به شکست منتهی خواهد شد.»
گزارشهای بیشتر را در صفحه طلا و ارز بخوانید.
