به گزارش تجارت نیوز، جام جهانی ۲۰۲۶ که برای نخستین بار بهصورت مشترک در ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار میشود، از همان روزهای ابتدایی با چالشی فراتر از رقابتهای فوتبالی روبهرو شده است؛ گرمای شدید و شرایط آبوهوایی کمسابقه.
در حالی که میلیونها هوادار در سراسر جهان مسابقات را دنبال میکنند، کارشناسان اقلیم و سلامت عمومی هشدار میدهند که افزایش دما و رطوبت در برخی شهرهای میزبان میتواند سلامت بازیکنان، داوران، کارکنان ورزشگاهها و حتی تماشاگران را با خطر جدی مواجه کند. تحلیلهای منتشرشده نشان میدهد برخی مسابقات در شرایطی برگزار شدهاند که طبق توصیههای قبلی اتحادیه جهانی بازیکنان فوتبال، باید به زمان دیگری موکول میشدند.
دو مسابقه در آستانه شرایط خطرناک گرمایی
بررسی ۲۴ مسابقه نخست جام جهانی نشان میدهد دیدار عربستان سعودی و اروگوئه در شهر میامی و همچنین مسابقه سوئد و تونس در مونتری مکزیک، گرمترین شرایط آبوهوایی را تجربه کردهاند.
بر اساس دادههای هواشناسی، این مسابقات در شرایطی برگزار شدند که دمای «حباب مرطوب» به حدود ۲۸ درجه سانتیگراد یا بیشتر رسیده بود. این شاخص یکی از مهمترین معیارهای علمی برای سنجش استرس گرمایی بر بدن انسان محسوب میشود و ترکیبی از دمای هوا، میزان رطوبت و شرایط جوی را در نظر میگیرد.
کارشناسان میگویند زمانی که دمای حباب مرطوب از حد مشخصی فراتر میرود، بدن دیگر نمیتواند از طریق تعریق بهطور مؤثر خود را خنک کند و خطر گرمازدگی، از کار افتادن سیستم تنظیم دمای بدن و حتی مرگ افزایش مییابد.
هشدارهای قبلی اتحادیه جهانی بازیکنان
اتحادیه جهانی بازیکنان فوتبال (FIFPRO) پیش از آغاز این رقابتها هشدار داده بود که برگزاری مسابقات در دمای حباب مرطوب ۲۸ درجه سانتیگراد یا بیشتر میتواند سلامت بازیکنان را تهدید کند و در چنین شرایطی باید زمان مسابقات تغییر کند یا حتی بازیها به تعویق بیفتند.
با این حال، در جریان مسابقات اخیر، چندین دیدار در شرایطی برگزار شدند که این آستانه خطر را پشت سر گذاشته بودند. کارشناسان معتقدند جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالاً گرمترین دوره این رقابتها از زمان آغاز آن در سال ۱۹۳۰ خواهد بود.
دمایی که بدن انسان را از کار میاندازد
دمای حباب مرطوب یکی از دقیقترین شاخصهای سنجش فشار گرمایی بر انسان است. برخلاف دمای معمولی هوا، این شاخص نشان میدهد بدن تا چه اندازه قادر است گرمای اضافی را از طریق تعریق دفع کند.
زمانی که رطوبت هوا افزایش مییابد، تبخیر عرق دشوارتر میشود و بدن به سرعت دچار افزایش دمای داخلی میشود. در چنین شرایطی حتی افراد سالم نیز ممکن است در معرض گرمازدگی قرار بگیرند.
متخصصان سلامت عمومی هشدار دادهاند که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور مستقیم خورشید حتی در دماهای ۲۳ تا ۲۵ درجه سانتیگراد نیز میتواند برای سالمندان و افراد آسیبپذیر خطرناک باشد.
ورزشگاههای مجهز در برابر گرمای بیرون
یکی از عوامل کاهشدهنده خطر در برخی شهرهای میزبان، استفاده از ورزشگاههای مجهز به سیستم تهویه مطبوع بوده است.
برای مثال، مسابقه انگلیس و کرواسی در شهر دالاس در شرایطی برگزار شد که دمای حباب مرطوب بیرون ورزشگاه به حدود ۳۵ درجه سانتیگراد رسیده بود، اما سیستم تهویه ورزشگاه دمای محیط داخلی را تا حدود ۲۲ درجه سانتیگراد کاهش داد.
همچنین ورزشگاههای شهرهای هوستون و دالاس از جمله مکانهایی هستند که با استفاده از فناوریهای پیشرفته خنککننده توانستهاند بخشی از فشار گرمایی را کاهش دهند.
با این حال، بسیاری از ورزشگاههای جام جهانی فاقد سقف متحرک یا سیستمهای کامل تهویه هستند و این موضوع نگرانیها را درباره ادامه مسابقات در ماههای گرم تابستان افزایش داده است.
هواداران و کارکنان؛ قربانیان فراموششده گرما
در حالی که توجه اصلی رسانهها بر سلامت بازیکنان متمرکز است، کارشناسان هشدار میدهند که هواداران و کارکنان ورزشگاهها در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
بسیاری از تماشاگران ساعتها پیش از شروع مسابقات در صف ورود یا اطراف ورزشگاهها حضور پیدا میکنند و اغلب در معرض تابش مستقیم آفتاب قرار میگیرند. از سوی دیگر، کارکنان خدماتی و نیروهای اجرایی ورزشگاهها ناچارند ساعتهای طولانی در فضای باز و با تجهیزات سنگین فعالیت کنند.
گزارشها حاکی از آن است که در برخی مسابقات، تعدادی از هواداران دچار علائم گرمازدگی و ضعف ناشی از گرما شدهاند.
تغییرات اقلیمی و تأثیر آن بر فوتبال جهان
کارشناسان معتقدند افزایش دمای مسابقات تنها یک اتفاق مقطعی نیست، بلکه بخشی از روند گستردهتر تغییرات اقلیمی در جهان محسوب میشود.
گرمای شدید در حال حاضر مرگبارترین پیامد بحران اقلیمی شناخته میشود و سالانه قربانیان بیشتری نسبت به سیلها، طوفانها و آتشسوزیهای جنگلی بر جای میگذارد.
افزایش دمای جهانی باعث شده بسیاری از رویدادهای ورزشی بینالمللی ناچار به بازنگری در زمانبندی، محل برگزاری و حتی قوانین ایمنی خود شوند.
فیفا چه اقداماتی انجام داده است؟
فدراسیون جهانی فوتبال اعلام کرده است که حفاظت از سلامت بازیکنان، داوران، هواداران و کارکنان در اولویت قرار دارد.
فیفا برای مقابله با گرمای شدید، مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه را اجرا کرده است. این اقدامات شامل استراحتهای اجباری برای نوشیدن آب، تأمین نوشیدنیهای الکترولیتی، استفاده از حولههای سرد، یخ، پنکههای خنککننده، سایهبانها و سیستمهای مهپاش است.
همچنین در ورزشگاهها مناطق خنککننده ویژه، ایستگاههای توزیع آب و اتوبوسهای مجهز به سیستم سرمایشی برای تماشاگران در نظر گرفته شده است.
برای نخستین بار نیز پروتکلهای پزشکی ویژه گرمازدگی در این رقابتها اجرا میشود و کیسههای خنککننده اضطراری در مراکز درمانی ورزشگاهها مستقر شدهاند.
ردپای کربن جام جهانی ۲۰۲۶
در کنار نگرانیهای مربوط به گرما، کارشناسان محیط زیست به تأثیرات اقلیمی خود این تورنمنت نیز اشاره میکنند.
برآوردهای انجامشده نشان میدهد برگزاری بیش از ۱۰۰ مسابقه جام جهانی ۲۰۲۶ میتواند حدود ۷.۸ میلیون تن گاز گلخانهای تولید کند. این رقم تقریباً دو برابر میزان انتشار کربن جام جهانی ۲۰۲۲ قطر است و نگرانیهایی را درباره پایداری زیستمحیطی این رویداد بزرگ ورزشی ایجاد کرده است.
جام جهانی ۲۰۲۶ تنها یک رویداد ورزشی نیست، بلکه به نمادی از تأثیرات مستقیم تغییرات اقلیمی بر زندگی انسان تبدیل شده است. برگزاری چندین مسابقه در شرایط گرمایی فراتر از آستانههای توصیهشده، نشان میدهد که فوتبال نیز مانند بسیاری از بخشهای دیگر جهان ناگزیر از سازگاری با واقعیتهای جدید اقلیمی است.
اگرچه فیفا اقداماتی برای کاهش خطرات گرما انجام داده، اما کارشناسان معتقدند با ادامه روند گرمایش جهانی، قوانین سختگیرانهتر، زیرساختهای مقاومتر و برنامهریزی دقیقتر برای برگزاری مسابقات در سالهای آینده ضروری خواهد بود. جام جهانی ۲۰۲۶ شاید نخستین هشدار جدی باشد که نشان میدهد تغییرات اقلیمی دیگر یک تهدید آینده نیست، بلکه اکنون در قلب بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان حضور دارد.
