آیا نرخ ارز در حال سرکوب است؟

آیا نرخ ارز در حال سرکوب است؟
اعمال محدودیت در سقف 50 میلیون تومان برای هر کارت، 100 میلیون تومان برای هر کد ملی و ممنوعیت انتقال چک تضمینی به غیر موجب کاهش معاملات ارز شده است.

به گزارش تجارت‌نیوز، کاهش مداوم نرخ ارزهای عمده در روزهای اخیر و رسیدن آن به مرز ۱۰ هزار تومان این گمانه زنی را در بین فعالان اقتصادی پیش آورده که در کنار اعمال سیاست های محدود کننده بانک مرکزی، ممکن است بار دیگر با اعمال روش سرکوب ارزی در حال کنترل باشد.

کارشناسان، فعالان بازار و نیز مسئولان دولتی عوامل مختلفی را بیان چرایی نزولی شدن نرخ ها در بازار ارز قطار می کنند؛ برخی از آنان اعمال محدودیت در سقف تراکنش های روزانه به میزان ۵۰ میلیون تومان برای هر کارت و ۱۰۰ میلیون تومان برای هر کد ملی و نیز ممنوعیت انتقال چک تضمینی به غیر را در کاهش معاملات بازار ارز موثر دانسته اند.

گذری به بازار ارز نیز این موضوع را تایید می کند و فعالان بازار به ایرنا گفتند که بخش عمده ای از معاملات ارزی حداقل در یکسال گذشته با چک های تضمینی انجام می شد زیرا هم به راحتی نقد می شد و هم به سهولت و با دو امضا قابل انتقال به دیگری بود.

در کنار این دیدگاه، برخی مسئولان از تاثیر سیاست‌های دولت در تقسیم‌بندی صادرکنندگان برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات بر بازار سخن می گویند؛ محمد نهاوندیان معاون اقتصادی رییس جمهوری گفته است که ورود ارز صادرکنندگانی که کمتر از یک میلیون یورو صادرات دارند سبب شده نرخ ها نزولی شود و این روند ادامه می یابد.

برخی نیز دیدار اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی با رئیس کل بانک مرکزی را مورد اشاره قرار می دهند که ایشان بر تقویت پول ملی تاکیده کرده اند.

با این حال نمی توان از رایزنی های سیاسی و تلاش برای گشایش کانال مالی ایران و اروپا با هدف با مقابله با تحریم های آمریکا و حفظ برجام را بر بازار ارز نادیده گرفت زیرا این پیام را به بازار داده که به زودی بخشی از محدودیت های ارزی پایان می یابد.
«فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نوزدهم آذر پس از پایان نشست وزرای امور خارجه کشورهای اروپایی در بروکسل از آماده شدن ساز وکار ویژه مالی اروپا برای همکاری با ایران خبر داد؛ سازوکار ویژه مالی دارای مکانیسمی است که به عنوان حلقه واسط میان فروش نفت و خرید کالا عمل خواهد کرد.
این حلقه در مرحله نخست بر غذا و دارو تمرکز خواهد داشت و در مرحله دوم همه خریدهای ایران را دربرخواهد گرفت. اما جدا از جزییات این سازوکار ویژه، تاثیرات روانی این مکانیسم بر حوزه اقتصاد داخلی و سیاست خارجی ایران بسیار مهم خواهد بود به گونه ای که در فضای پساآمریکایی برجام، کشورهای مبادله کننده با ایران با فشارهای کمتری از سوی دولت ترامپ مواجه خواهند شد.
یک گام سیاسی موثر دیگر که این هفته به سرانجام رسید، رفع مانع ایجاد شده در مسیر نقل و انتقال مالی بین ایران و چین در هفته گذشته بود و مشکلات پیش آمده برای تجار ایرانی با بانک کونلون چین رفع شد.
همچنین بیستم آذرماه رئیس کل بانک مرکزی از آغاز به کار کانال‌های مالی ایران با چند کشور و حذف دلار از تبادلات تجاری ایران با آن کشورها خبر داد و گفت: بین ایران و برخی از کشورها پیمان پولی دو جانبه ایجاد شده است و در آینده این موضوع تقویت می‌شود.
در هر صورت این نرخ ها روند کاهشی خود را در بازار آغاز کرده است؛ هرچند که معاملات کمی در بازار انجام می شود و برخی می گویند این کاهش به دلیل ورود بانک مرکزی به بازار است که از طریق صرافی های بانکی، نرخ های کف بازار را کاهش می دهد.

 بازار محدود شده است

«احمد حاتمی یزد» کارشناس پولی و ارزی در بیان چرایی کاهش نرخ ها در بازار  می گوید: برخورد قضایی با فعالان بازار ارز، فعالیت ها را در این بازار بسیار محدود کرده است ضمن آنکه با بخشنامه هایی که در زمینه دامنه فعالیت صرافی ها و تامین ۲۳ نوع ارز خدماتی در نظر گرفته شده، تقاضای بازار به موارد خاص هدایت شده است.
وی افزود: از آنجا که تقاضا برای ارز خدماتی قابل توجه نیست، دامنه نرخ ها نیز قابل کنترل است.
حاتمی یزد درباره بخشنامه های اخیر بانک مرکزی برای اعمال محدودیت در نقل و انتقال پول را بر بازار موثر دانست و گفت: این ابزارها برای جلوگیری از سفته بازی در بازار خوب است.
وی درباره اینکه آیا راه اندازی کانال مالی با اروپا به بازار سیگنال مثبت داده است، گفت: این قول و قرارها تا زمانی که وضعیت ایران در گروه ویژه اقدام مالی (FATF) مشخص نشود، اجرایی نخواهد شد؛ اروپایی ها از ابتدا شرط ایجاد این کانال را روشن شدن وضعیت ایران در این گروه و خروج کامل از فهرست سیاه گذاشته اند.
این کارشناس ارزی تاکید کرد: برای روشن شدن وضعیت ایران در گروه ویژه اقدام مالی باید لوایح چهارگانه آن تصویب و تبدیل به قانون شود که فقط یکی از آنها نهایی شده است.

** نرخ ارز باید واقعی باشد
«اصغر سمیعی» رئیس اسبق کانون صرافان ایرانیان در ارزیابی خود درباره وضعیت حاکم بر بازار ارز اظهار داشت: اینکه بهای ارزهای عمده حرکت کاهشی را آغاز کرده است ۲ پرسش را مطرح می کند؛ نخست اینکه اگر قیمت واقعی همین نرخ های امروز بازار بود چرا اجازه داده شد بازار دلار ۱۸ و حتی ۱۹ هزار تومانی را تجربه کند و یک فضای روانی در فضای کسب و کار کشور ایجاد شود؟
وی افزود: در سایه جهش نرخ ارز، بخشی از کالاها خود را با نرخ های بالا وفق دادند و روحیه مردم تضعیف شد؛ حتی عده ای از ترس بالاتر رفتن بیشتر نرخ ها شروع به خرید و انبار کالا کردند.

وی تاکید کرد: به طور مسلم اجازه ندادن به بالا رفتن نرخ ارز بسیار کمتر از اینکه بخواهیم نرخ ها را پایین بیاوریم، زحمت دارد و انرژی می‌برد.

این کارشناس ارزی ادامه داد: پرسش دوم اینکه، چه تضمینی وجود دارد که دلار با ورود به محدوده هشت و یا ۹ هزار تومانی، در ۶ ماه آینده در همین بازه بماند و اگر قرار باشد در ۶ ماه آینده به قیمت‌های بالا بازگردد، در واقع این حرکت آسانسوری، جز به نفع عده‌ای تراست قدرتمند و رانتخوار و به زیان عامه مردم نخواهد بود.

وی با یادآوری اینکه باید در تعیین نرخ مطلوب ارز عواملی چون نرخ تفاضل تورم و بهره داخلی و خارجی را در نظر گرفت، گفت: اگر با این معیار، نر‌‌ها واقعی نباشد، نمی‌توان تضمین کرد که در چند ماه دیگر، ارز چند برابر و یا حتی نصف نشود.

سمیعی تاکید کرد: وظیفه بانک مرکزی کنترل نوسانات و تلاط های مخرب در بازار است نه اینکه نرخ‌ها را به صورت مصنوعی و با روش دستوری بالا یا پایین ببرد.

وی خواستار آن شد که بانک مرکزی نرخ واقعی ارز را برآورد کرده و در همان دامنه قیمتی کنترل کند و اجازه ندهد عوامل روانی و یا سفته‌بازان بخواهند این بازار را به نفع خود تغییر دهند.

تلاش برخی کشورها برای تاثیر بر بازار ارز ایران

وی از عربستان به عنوان یکی از دشمنان اقتصادی ایران یاد کرد و گفت: همانطور که در گذشته هم دیده شده، سعودی‌ها توسط عمال خود در دوبی، اربیل، افغانستان، ترکیه و ..‌. سعی دارند بر بازار ارز ایران اثر بگذارند و به فضاسازی‌ها دامن بزنند.

گاهی با استفاده از عوامل خود نرخ ها را بالا می برند و گاهی نیز برای پایین آوردن آن دست به کار می شوند تا فنر قیمت ها جمع شود تا در زمان لازم با یک بهانه و تلنگر، این فنر رها شده و قیمت ها باز هم افزایش یابد.

هیچ کجای دنبال مبالغ بالا آنلاین جابجا نمی شود

این کارشناس بازار ارز درباره اینکه اقدام های محدودیت ساز بانک مرکزی در جابجایی پول با مبالغ بالا از طریق تراکنش های بانکی و چک های تضمین شده چقدر در کنترل بازار موثر بوده است، گفت:« نمی‌توان اثر این امور کنترل‌کننده را بر بازار ارز کتمان کرد زیرا همین که پول در قالب نقل و انتقال آنلاین و حتی چک‌های بانکی در یک روز چند بار گردش پیدا کند خود عامل تورم خواهد بود زیرا به نوعی حجم نقدینگی را افزایش نشان می دهد و گاهی با یک تومان، چندین بار معامله صورت می‌گیرد و یک تومان نقش چندین تومان را بازی می‌کند».
سمیعی یادآور شد:« در کشوری چون انگلستان نقل و انتقال‌ها حتی تا ۴۸ ساعت هم زمان می‌برد و اینطور نیست که پول در لحظه به حساب وایز شود؛ مگر با هزینه‌های سنگین، اینطور که با روش آنلاین پول به سرعت جا‌به‌جا شود، قدرت آن نیز چند برابر می‌شود و برای نمونه با ۱۰۰ میلیون تومان می‌توان به اندازه یک میلیارد تومان معامله انجام داد».

 حداکثر نوسان ارز باید یک درصد باشد

سمیعی در پاسخ به اینکه نرخ‌ها براساس چه سازوکاری از سوی بانک مرکزی به صرافی بانک‌ها اعلام می‌شود که نرخ کف بازار را تعیین می‌کند، توضیح داد:« اساس کار بر این است که نرخ‌ها در زمان بسته شدن بازار در روز گذشته تعیین می‌کنند اما باید دید که چه عواملی در بازار دخیل بوده که خواسته نرخ‌ها پایین بیاید».

وی افزود:« کنترل بازار باید در یک دامنه نوسانی مشخص و حداکثر یک درصد باشد؛ اگر این میزان یک درصد بیشتر شود یعنی یک جای کار مشکل دارد و رانتی در کار است».

ایجاد spv بر نرخ واقعی ارز اثری ندارد

این فعال بازار ارز درباره اینکه اعلام اتحادیه اروپا مبنی بر اینکه کانال مالی با ایران به زودی به نتیجه می‌رسد تا چه میزان بر بازار موثر بوده است، توضیح داد: مبادلات مالی با کشورهای مختلف

اکنون توسط صرافی‌ها در حال انجام است و راه‌اندازی این کانال نیز ربطی به واقعیت نر‌خ‌ها در بازار ندارد اما البته برای نظام اقتصادی کشور امر مبارکی است و باعث می‌شود، مبادلات مالی کلان دولتی بسیار راحت‌تر انجام شود.

وی تاکید کرد:« باید نرخ واقعی ارز را از تفاضل نرخ بهره و تورم داخلی و خارجی به دست آورد و روی قیمت های پایه تاثیر داد».

وی درباره اینکه چرا اکنون که نرخ‌ها پایین آمده، صرافی‌ها ارز نمی‌فروشند، توضیح داد:« طبق بخشنامه‌های بانک مرکزی در کنار ۲۳ ارز خدماتی صرافی‌ها تا ۲ هزار یورو یعنی حدود ۲۲۰۰ دلار امکان فروش ارز با کارت ملی به مردم عادی را دارند اما وقتی نوسان قیمتی پیش می‌آید، برخی صرافان از خرید و فروش امتناع می‌کنند تا بازار به نرخ‌های تعادلی برسد».صرافی ملی ایران که نرخ های کف بازار را روزانه اعلام می کند، بهای خرید هر دلار را برای امروز ۱۰ هزار و ۵۰ تومان و نرخ فروش آن را ۱۰ هزار و ۱۰۰ تومان اعلام کرده است؛ هر یورو نیز ۱۲ هزار تومان خریداری و ۱۲ هزار و ۱۰۰ تومان فروخته می شود.
با این اوصاف و اینکه دیروز نرخ فروش دلار در صرافی بانک ملی ۱۰ هزار و ۷۵۰ تومان بوده، میزان نوسان آن بیش از ۶ درصد برآورد می شود.
دیروز میانگین وزنی نرخ فروش ارز بر مبنای معاملات ثبت شده در «سامانه نظارت ارز (سنا)» توسط بانک ها و صرافی‌های مجاز کل کشور برای هر یورو ۱۳ هزار و ۲۳۹ تومان و هر دلار ۱۱ هزار و ۴۹ تومان بود.
در سامانه نظام یکپارچه معاملات ارزی (نیما) که در آن معاملات حواله‌های ارزی انجام می شود نیز دیروز بهای هر یورو به طور متوسط ۹۳۴۰ تومان و هر دلار آمریکا ۸۷۰۰ تومان ثبت شده است.

منبع: ایرنا

این مطلب را به اشتراک بگذارید
نظرات
سردبیر تجارت‌نیوز پیشنهاد می‌کند