به گزارش تجارت نیوز، با تشدید بحران تغییرات اقلیمی و فشار جهانی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای، هیدروژن سبز به یکی از امیدبخشترین گزینهها برای آینده انرژی پاک تبدیل شده است. این حامل انرژی بدون کربن، بهویژه در صنایعی که کاهش انتشار در آنها دشوار است، نقشی کلیدی ایفا میکند. گزارش جدید منتشرشده توسط ResearchAndMarkets.com نشان میدهد که بازار جهانی هیدروژن سبز در بازه زمانی ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۱ با شتابی بیسابقه در حال گسترش است؛ هرچند چالشهای اقتصادی همچنان پابرجا هستند.
اندازه بازار و چشمانداز رشد جهانی
بر اساس این گزارش، ارزش بازار جهانی هیدروژن سبز که در سال ۲۰۲۵ حدود 13.02 میلیارد دلار برآورد شده، تا سال ۲۰۳۱ به 80.66 میلیارد دلار خواهد رسید. این رشد معادل نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) برابر با 35.52 درصد است که یکی از بالاترین نرخها در میان بازارهای انرژی نو به شمار میرود.
هیدروژن سبز به هیدروژنی گفته میشود که از طریق الکترولیز آب و صرفاً با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر مانند خورشیدی و بادی تولید میشود و در نتیجه انتشار کربن صفر دارد. همین ویژگی، آن را به گزینهای راهبردی برای تحقق اهداف اقلیمی کشورها تبدیل کرده است.
نقش کلیدی دولتها و سیاستهای حمایتی
یکی از اصلیترین محرکهای رشد بازار هیدروژن سبز، یارانهها و مشوقهای دولتی است که با هدف کاهش ریسک سرمایهگذاری اولیه و جبران هزینههای بالای تولید طراحی شدهاند.
بهعنوان نمونه، کمیسیون اروپا در ماه مه ۲۰۲۵ و در قالب «نتایج حراج IF24» اعلام کرد که 992 میلیون یورو یارانه به ۱۵ پروژه جدید هیدروژن تجدیدپذیر اختصاص داده است. این حمایت مالی قرار است طی یک دوره ۱۰ ساله هزینههای عملیاتی این پروژهها را پوشش دهد و فاصله اقتصادی میان هیدروژن سبز و سوختهای فسیلی ارزانتر را کاهش دهد.
چنین چارچوبهای سیاستی، نقش حیاتی در تسهیل تصمیمات نهایی سرمایهگذاری (FID) دارند و امکان برنامهریزی بلندمدت برای تولیدکنندگان را فراهم میکنند.
هجوم سرمایهگذاری؛ اما با احتیاط
شورای هیدروژن اعلام کرده است که صنعت جهانی هیدروژن پاک تاکنون حدود ۱۱۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری تعهدشده برای پروژههایی که تا سال ۲۰۲۵ به مرحله تصمیم نهایی سرمایهگذاری میرسند، جذب کرده است.
با این حال، علیرغم این حجم بالای سرمایه، هزینه بالای تولید هیدروژن سبز همچنان یک مانع جدی برای توسعه سریع بازار محسوب میشود و باعث شده بسیاری از پروژهها بدون حمایتهای دولتی گسترده، از نظر اقتصادی توجیهپذیر نباشند.
کربنزدایی صنایع سنگین؛ موتور اصلی تقاضا
ضرورت کاهش انتشار گازهای گلخانهای در صنایعی مانند تولید فولاد، حملونقل دریایی و صنایع شیمیایی سنگین به یکی از عوامل اصلی رشد تقاضای هیدروژن سبز تبدیل شده است.
در همین راستا، گزارش انجمن انرژی آمونیاک در ماه مه ۲۰۲۵ نشان میدهد که در دومین حراج «بانک هیدروژن اتحادیه اروپا»، سه پروژه اختصاصی سوخت دریایی در نروژ برای دریافت حمایت مالی انتخاب شدهاند.
طبق اعلام سازمان هیدروژن سبز، این پروژهها در مجموع قرار است طی یک دوره ۱۰ ساله حدود 2.2 میلیون تن هیدروژن سبز تولید کنند؛ عددی که نشاندهنده ارتباط مستقیم میان سیاستگذاری دولتی و رشد عرضه صنعتی است.
چالش اصلی بازار؛ هزینه بالای تولید
با وجود رشد سریع پروژهها، هزینه بالای تولید همچنان مهمترین مانع توسعه بازار جهانی هیدروژن سبز است. صنایع حساس به هزینه، مانند فولاد و کشتیرانی، بدون یارانههای قابل توجه تمایل محدودی به پذیرش این سوخت دارند.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد که هزینه تولید هیدروژن تجدیدپذیر معمولاً ۱.۵ تا ۶ برابر بیشتر از هیدروژن تولیدشده از سوختهای فسیلی است.
این شکاف قیمتی باعث شده سرمایهگذاران خصوصی در تصمیمگیری محتاط باشند و بسیاری از پروژهها، علیرغم اعلام رسمی، هنوز وارد مرحله ساختوساز نشدهاند.
روندهای کلیدی؛ تسلط آسیا و چین بر الکترولیزرها
یکی از مهمترین روندهای بازار، تمرکز ظرفیت تولید الکترولیزرها در آسیا بهویژه چین است. بر اساس «بررسی جهانی هیدروژن ۲۰۲۴» آژانس بینالمللی انرژی که در اکتبر ۲۰۲۴ منتشر شد. چین حدود ۶۰ درصد از ظرفیت تولید جهانی الکترولیزر را در اختیار دارد.
این برتری ناشی از صرفهجوییهای عظیم مقیاس است که به تولیدکنندگان چینی اجازه میدهد تجهیزات را با هزینه سرمایهای بسیار پایینتری نسبت به شرکتهای غربی عرضه کنند. هرچند این موضوع هزینه پروژهها را کاهش میدهد، اما وابستگی زنجیره تأمین را افزایش داده و سیاستهای صنعتی غرب برای استقلال فناوری را با چالش مواجه میکند.
کریدورهای تجاری هیدروژن؛ شکلگیری بازار جهانی
روند مهم دیگر، ایجاد کریدورهای تجارت فرامرزی هیدروژن است که بازار را از پروژههای محلی آزمایشی به یک شبکه انرژی جهانی متصل میکند.
این کریدورها انتقال انرژی را از مناطق غنی از منابع تجدیدپذیر مانند هند و خاورمیانه به مراکز پرتقاضا اما کممنبع در اروپا و شرق آسیا امکانپذیر میسازند؛ آن هم با استفاده از حاملهایی مانند آمونیاک سبز.
طبق گزارش «بهروزرسانی بازار هیدروژن» گروه Foresight در سپتامبر ۲۰۲۴، شرکت Sembcorp قراردادی برای تأمین سالانه 200 هزار تن آمونیاک سبز به ژاپن امضا کرده است؛ توافقی که نقش مهمی در اعتبارسنجی تجاری این مسیرهای بینقارهای دارد.
بازار جهانی هیدروژن سبز در آستانه یک تحول بزرگ قرار دارد. رشد سریع ارزش بازار، سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری و حمایت گسترده دولتها نشان میدهد که این فناوری نقشی محوری در آینده انرژی جهان ایفا خواهد کرد. با این حال، تداوم این مسیر به کاهش هزینههای تولید، توسعه زنجیره تأمین مستقل و شکلگیری تقاضای تجاری پایدار وابسته است. اگر این چالشها مدیریت شوند، هیدروژن سبز میتواند ستون فقرات اقتصاد کمکربن جهانی در دهههای آینده باشد.
