به گزارش تجارت نیوز، افزایش چشمگیر مصرف برق در آمریکا که تحت تأثیر رشد سریع مراکز داده، توسعه فناوریهای هوش مصنوعی، برقیسازی صنایع و وسایل نقلیه و همچنین نوسانات بازار انرژی جهانی قرار گرفته، موجب شده است تقاضا برای منابع جدید تولید برق به بالاترین سطوح خود در سالهای اخیر برسد. همزمان با افزایش قیمت نفت خام در پی تنشها و درگیریهای منطقهای در خاورمیانه، بهویژه جنگ ایران، هزینههای انرژی و برق در بسیاری از مناطق جهان افزایش یافته است.
در چنین شرایطی، انرژی خورشیدی بیش از هر زمان دیگری به عنوان راهکاری اقتصادی، سریع و قابل اتکا برای تأمین برق مورد توجه قرار گرفته و اکنون نتایج این روند در آمارهای رسمی صنعت برق آمریکا بهوضوح قابل مشاهده است. تازهترین دادهها نشان میدهد انرژی خورشیدی نهتنها به رشد خود ادامه داده، بلکه برای نخستین بار توانسته است از زغالسنگ به عنوان یکی از قدیمیترین منابع تولید برق آمریکا عبور کند.
رکورد تاریخی؛ انرژی خورشیدی از زغالسنگ سبقت گرفت
بر اساس دادههای منتشر شده توسط اندیشکده انرژی «امبر» (Ember)، در ماه مه سال ۲۰۲۶ انرژی خورشیدی در مقیاس صنعتی موفق شد ۱۲.۸ درصد از کل برق تولیدی آمریکا را تأمین کند. این در حالی است که سهم نیروگاههای زغالسنگی به ۱۲.۲ درصد کاهش یافت؛ رقمی که به یکی از پایینترین سطوح ثبتشده در تاریخ صنعت برق آمریکا نزدیک است.
این تحول از آن جهت اهمیت دارد که تنها پنج سال پیش، یعنی در ماه مه سال ۲۰۲۱، شرایط کاملاً متفاوت بود. در آن زمان نیروگاههای زغالسنگی حدود ۲۰ درصد از برق آمریکا را تولید میکردند، در حالی که سهم انرژی خورشیدی تنها ۵.۴ درصد بود. اکنون طی یک دوره پنجساله، سهم خورشیدی بیش از دو برابر شده و همزمان سهم زغالسنگ بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
کارشناسان انرژی این تحول را یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ گذار انرژی آمریکا ارزیابی میکنند؛ چرا که نشان میدهد فناوریهای تجدیدپذیر دیگر صرفاً نقش مکمل ندارند و به بازیگران اصلی بازار برق تبدیل شدهاند.
پروژههای عظیم خورشیدی و بادی موتور محرک رشد انرژی پاک
رشد سریع انرژی خورشیدی تنها به افزایش ظرفیت پنلهای خورشیدی محدود نمیشود. در سراسر آمریکا پروژههای بزرگی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر در حال بهرهبرداری هستند که نقش مهمی در افزایش تولید برق پاک ایفا میکنند.
یکی از مهمترین این پروژهها، مجموعه عظیم «سانزیا» در ایالت نیومکزیکو است که هفته گذشته به بهرهبرداری رسید. این پروژه با ظرفیت ۳.۷ گیگاوات، عنوان بزرگترین مزرعه بادی آمریکا را به خود اختصاص داده است و انتظار میرود سهم قابل توجهی در افزایش تولید برق تجدیدپذیر این کشور داشته باشد.
همزمان با توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی، سرمایهگذاری در زیرساختهای ذخیرهسازی انرژی نیز رشد بیسابقهای را تجربه میکند؛ موضوعی که یکی از مهمترین عوامل موفقیت انرژیهای تجدیدپذیر در سالهای اخیر محسوب میشود.
نقش تعیینکننده باتریها در انقلاب انرژی خورشیدی
یکی از مهمترین دلایل رشد انرژی خورشیدی در آمریکا، توسعه سریع سامانههای ذخیرهسازی انرژی مبتنی بر باتری است. این فناوری به شرکتهای برق اجازه میدهد انرژی تولیدشده در ساعات اوج تابش خورشید را ذخیره کرده و در ساعات شب یا زمان افزایش تقاضا وارد شبکه کنند.
این مسئله یکی از چالشهای سنتی انرژی خورشیدی یعنی وابستگی به شرایط آبوهوایی و ساعات روز را تا حد زیادی برطرف کرده است. به همین دلیل بسیاری از شرکتهای برق اکنون انرژی خورشیدی را به عنوان منبعی پایدار و قابل اتکا برای تأمین برق در نظر میگیرند.
طبق اعلام انجمن صنایع انرژی خورشیدی آمریکا، در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۹۰ درصد کل ظرفیت جدید اضافهشده به شبکه برق این کشور از محل پروژههای خورشیدی و سامانههای ذخیرهسازی باتری تأمین شده است؛ آماری که نشان میدهد تقریباً تمام توسعه جدید صنعت برق آمریکا بر محور انرژیهای پاک متمرکز شده است.
کالیفرنیا؛ پیشتاز انقلاب خورشیدی آمریکا
هیچ ایالتی به اندازه کالیفرنیا نماد تحول در صنعت برق آمریکا نیست. این ایالت که سالها پیشگام سیاستهای زیستمحیطی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بوده، اکنون شاهد تغییرات تاریخی در ترکیب تولید برق خود است.
بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶ در کالیفرنیا حتی از گاز طبیعی نیز پیشی گرفته است. گاز طبیعی در سطح ملی همچنان مهمترین منبع تولید برق آمریکا محسوب میشود، اما در کالیفرنیا جایگاه خود را به انرژی خورشیدی واگذار کرده است.
گزارش EIA نشان میدهد تولید برق خورشیدی در محدوده اپراتور مستقل سیستم کالیفرنیا (CAISO) طی پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱ درصد افزایش یافته است. در مقابل، تولید برق از نیروگاههای گاز طبیعی در همین بازه زمانی ۶۰ درصد کاهش یافته است.
این آمارها بیانگر سرعت بالای تغییر ساختار انرژی در بزرگترین اقتصاد ایالتی آمریکا هستند. حتی جالبتر اینکه در ۸۲ درصد روزهای پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، تولید روزانه برق خورشیدی در مقیاس صنعتی از تولید برق گاز طبیعی بیشتر بوده است. این رقم در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ تنها ۲۱ درصد بود و رشد آن نشاندهنده جهش چشمگیر نقش خورشید در تأمین برق کالیفرنیا است.
چرا انرژی خورشیدی سریعتر از گاز طبیعی رشد میکند؟
یکی از عوامل کلیدی این تحول، مشکلات موجود در توسعه نیروگاههای گازی جدید است. با وجود برخورداری آمریکا از منابع گسترده گاز طبیعی، شرکتهای برق برای دریافت و نصب توربینهای گازی جدید با صف انتظار چندساله مواجه هستند.
در مقابل، هزینه نصب نیروگاههای خورشیدی و سامانههای ذخیرهسازی باتری بهطور مداوم در حال کاهش است. همچنین زمان مورد نیاز برای طراحی، احداث و راهاندازی این پروژهها به مراتب کمتر از نیروگاههای سنتی است.
این مزیتها باعث شده است بسیاری از شرکتهای برق، سرمایهگذاران و توسعهدهندگان پروژههای انرژی، انرژی خورشیدی و باتری را به گزینهای اقتصادیتر و کمریسکتر نسبت به نیروگاههای فسیلی تبدیل کنند.
اقتصاد؛ محرک جدید گذار به انرژی پاک
در گذشته، مهمترین دلیل حمایت از انرژیهای تجدیدپذیر، کاهش انتشار گازهای گلخانهای و مقابله با تغییرات اقلیمی بود. اما اکنون معادلات اقتصادی به مهمترین عامل توسعه انرژیهای پاک تبدیل شدهاند.
کاهش هزینه فناوریهای خورشیدی، افزایش بازدهی پنلها، توسعه باتریهای پیشرفته و رشد تقاضای برق باعث شده است انرژی خورشیدی نهتنها گزینهای سازگار با محیط زیست، بلکه راهکاری سودآور و اقتصادی برای تولید برق باشد.
به همین دلیل حتی در شرایطی که برخی سیاستهای فدرال از جمله رویکردهای دولت ترامپ به دنبال کاهش مشوقهای انرژی پاک و حمایت بیشتر از سوختهای فسیلی بودهاند، بازار همچنان به سمت توسعه پروژههای خورشیدی و ذخیرهسازی انرژی حرکت کرده است.
آمارهای جدید نشان میدهد صنعت برق آمریکا وارد مرحلهای تاریخی شده است. عبور سهم انرژی خورشیدی از زغالسنگ برای نخستین بار، نماد تغییر بنیادین در ساختار تولید انرژی این کشور است؛ تغییری که با توسعه سامانههای ذخیرهسازی انرژی، کاهش هزینه فناوریهای تجدیدپذیر و افزایش تقاضا برای برق شتاب بیشتری گرفته است. سهم ۱۲.۸ درصدی انرژی خورشیدی در برابر ۱۲.۲ درصدی زغالسنگ، رشد ۲۱ درصدی تولید خورشیدی در کالیفرنیا، کاهش ۶۰ درصدی تولید برق گازی در این ایالت و اختصاص بیش از ۹۰ درصد ظرفیت جدید شبکه به پروژههای خورشیدی و باتری، همگی نشان میدهند که آینده صنعت برق آمریکا بیش از هر زمان دیگری زیر نور خورشید رقم خواهد خورد.
