به گزارش تجارت نیوز، در حالی که بسیاری از کشورهای جهان برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و مقابله با تغییرات اقلیمی به سمت انرژیهای پاک حرکت میکنند، عمان نیز برنامهای بلندپروازانه برای تحول در بخش انرژی خود آغاز کرده است. این کشور حوزه خلیج فارس که سالها اقتصاد آن بر نفت و گاز متکی بود، اکنون با سرمایهگذاریهای کلان در انرژی خورشیدی، بادی و هیدروژن سبز، تلاش میکند به یکی از بازیگران اصلی بازار انرژی پاک در منطقه و جهان تبدیل شود.
بر اساس برنامههای اعلامشده از سوی وزارت انرژی و معادن عمان، سهم انرژیهای تجدیدپذیر در این کشور قرار است تا سال ۲۰۴۰ به ۶۰ تا ۷۰ درصد برسد و تا سال ۲۰۵۰ تقریباً تمام برق مورد نیاز عمان از منابع پاک تأمین شود. این تحول بخشی از راهبرد کلان «چشمانداز عمان ۲۰۴۰» و برنامه دستیابی به انتشار صفر خالص کربن تا سال ۲۰۵۰ است.
جهش بزرگ عمان به سوی انرژی پاک
عمان در سال ۲۰۲۵ شاهد آغاز و اجرای مجموعهای از پروژههای استراتژیک در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر و هیدروژن سبز بوده است. این پروژهها علاوه بر توسعه زیرساختهای برق، شامل ایجاد کریدورهای صادراتی برای انتقال انرژی پاک به بازارهای جهانی نیز میشود.
مقامهای وزارت انرژی عمان اعلام کردهاند که این کشور تا پایان سال ۲۰۲۶ حداقل ۱۰ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین خواهد کرد. اگرچه این عدد در مقایسه با اهداف نهایی هنوز پایین به نظر میرسد، اما نشاندهنده آغاز شتاب جدی عمان در مسیر گذار انرژی است.
برنامهریزیهای انجامشده نشان میدهد که عمان قصد دارد تا سال ۲۰۴۰ سهم انرژیهای تجدیدپذیر را به ۶۰ تا ۷۰ درصد افزایش دهد و در یک گام بلندمدتتر، تا سال ۲۰۵۰ این سهم را به ۹۰ تا ۱۰۰ درصد برساند. چنین هدفی عمان را در میان کشورهای پیشرو منطقه در زمینه انرژی پاک قرار میدهد.
سرمایهگذاری عظیم در هیدروژن سبز
یکی از مهمترین محورهای تحول انرژی در عمان، توسعه صنعت هیدروژن سبز است. عمان طی دو مرحله مزایده پروژههای هیدروژن سبز موفق شده بیش از ۴۴ میلیارد دلار سرمایهگذاری جذب کند؛ رقمی که نشاندهنده اعتماد سرمایهگذاران جهانی به ظرفیتهای این کشور در حوزه انرژی پاک است.
بر اساس پیشبینیها، ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر عمان تا سال ۲۰۳۰ به ۲۶.۶ گیگاوات خواهد رسید. در کنار آن، این کشور قصد دارد سالانه یک میلیون تن هیدروژن سبز تولید کند؛ سوختی که بسیاری آن را آینده صنایع سنگین، حملونقل و صادرات انرژی میدانند.
عمان همچنین توافقنامهای با هلند برای توسعه کریدور تجاری هیدروژن مایع امضا کرده است؛ اقدامی که میتواند مسیر صادرات انرژی پاک عمان به اروپا را هموار کند و جایگاه این کشور را در بازار جهانی انرژی تقویت کند.
برنامههای ملی برای کاهش مصرف انرژی
دولت عمان علاوه بر توسعه تولید انرژی پاک، تمرکز ویژهای بر افزایش بهرهوری انرژی نیز دارد. در همین راستا، «مرکز انتشار صفر خالص عمان» در پایان سال ۲۰۲۴ افتتاح شد تا سیاستهای مرتبط با کاهش انتشار گازهای گلخانهای را هدایت کند.
همچنین برنامه ملی بهرهوری انرژی با نام «کفاع» با همکاری وزارت کار و دانشگاه سلطان قابوس راهاندازی شده است. هدف این برنامه، تربیت نیروهای متخصص عمانی در زمینه حسابرسی انرژی و بهبود الگوی مصرف در بخشهای صنعتی، تجاری و مسکونی است.
این برنامه شامل تدوین استانداردهای جدید برای ساختمانها و لوازم خانگی، افزایش بهرهوری مصرف برق و فرهنگسازی درباره صرفهجویی انرژی میشود. دولت عمان امیدوار است با اجرای چنین طرحهایی، مصرف انرژی را کنترل کرده و همزمان فشار بر منابع فسیلی را کاهش دهد.
توسعه زیرساختها و بازار برق
وزارت انرژی و معادن عمان همچنین در حال بررسی ساختار بازار برق این کشور است تا بتواند شرایط لازم برای ادغام گسترده انرژیهای تجدیدپذیر را فراهم کند. مقامهای عمانی میگویند یک مدل ملی انرژی برای ارزیابی تأثیر متغیرهای مختلف بر شبکه برق طراحی شده که به تصمیمگیریهای فنی و اقتصادی کمک خواهد کرد.
در کنار این اقدامات، پروژههایی برای ایجاد پایگاه داده ملی انرژیهای تجدیدپذیر و تخصیص مکانهای جدید برای احداث نیروگاههای خورشیدی و بادی در دست اجرا است.
یکی دیگر از برنامههای مهم عمان، تأمین برق جزایر حلانیات از طریق سیستمهای یکپارچه انرژی پاک و ذخیرهسازی باتری است. این طرح میتواند وابستگی این مناطق به سوختهای متعارف را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
عمان و رقابت جهانی انرژی آینده
کارشناسان معتقدند عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب، تابش بالای خورشید، دسترسی به سواحل گسترده و زیرساختهای صادراتی، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یکی از قطبهای جهانی انرژی پاک دارد.
مهندس سلیم ناصر العوفی، وزیر انرژی و معادن عمان، تأکید کرده است که دولت این کشور به دنبال ایجاد تعادل میان رشد اقتصادی و پایداری زیستمحیطی است. او معتقد است توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و هیدروژن سبز میتواند اقتصاد عمان را متنوع کرده و وابستگی به درآمدهای نفتی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، برگزاری کمپینهای آگاهیبخشی و معرفی جایزه بهرهوری انرژی «رشد» در هفته پایداری ۲۰۲۶ نیز بخشی از تلاش عمان برای ترویج فرهنگ گذار انرژی در جامعه است.
عمان با برنامهریزی گسترده و سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری، در حال برداشتن گامهای مهمی برای تبدیل شدن به یکی از قدرتهای نوظهور انرژی پاک در جهان است. هدفگذاری برای رساندن سهم انرژیهای تجدیدپذیر به ۷۰ درصد تا سال ۲۰۴۰ و حرکت به سوی انتشار صفر خالص تا سال ۲۰۵۰ نشان میدهد که این کشور قصد دارد آینده اقتصاد خود را بر پایه انرژیهای پایدار بنا کند.
اگر پروژههای فعلی طبق برنامه پیش بروند، عمان نهتنها میتواند نیاز داخلی خود را از منابع پاک تأمین کند، بلکه به یکی از صادرکنندگان مهم هیدروژن سبز و انرژی تجدیدپذیر در جهان تبدیل خواهد شد؛ مسیری که میتواند الگویی برای سایر کشورهای منطقه نیز باشد.
