به گزارش تجارت نیوز، گذار به انرژیهای تجدیدپذیر دیگر یک انتخاب لوکس یا بلندمدت نیست، بلکه به ضرورتی فوری برای بقای اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی کشورها تبدیل شده است. تغییرات اقلیمی که ریشه در استخراج و سوزاندن زغالسنگ، نفت و گاز دارد، همین حالا زندگی میلیونها نفر را تحت تاثیر قرار داده و خسارتهای جبرانناپذیری به اکوسیستمهای طبیعی وارد کرده است. سادهترین، سریعترین و مؤثرترین راه برای کاهش آلودگی هوا و مهار بحران اقلیمی، حرکت بهسوی سیستمهای انرژی مبتنی بر منابع تجدیدپذیر مانند باد، خورشید و ذخیرهسازی انرژی است. امروزه بسیاری از کشورها نشان دادهاند که این گذار نهتنها ممکن است، بلکه میتواند به کاهش هزینههای برق، افزایش استقلال انرژی و رشد اقتصادی منجر شود. در ادامه، نگاهی جامع و دقیق به ۱۱ کشور پیشرو جهان در استفاده از انرژی بادی و خورشیدی میاندازیم.
رشد جهانی انرژیهای تجدیدپذیر در یک نگاه
در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، برای نخستین بار در تاریخ، میزان برق تولیدشده از انرژیهای تجدیدپذیر در جهان از زغالسنگ پیشی گرفت. در حال حاضر، نزدیک به ۱۰۰ کشور بیش از ۴۰ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تامین میکنند.
نکته مهمتر این است که از هر ۱۰ پروژه جدید انرژی تجدیدپذیر، بیش از ۹ پروژه ارزانتر از جایگزینهای مبتنی بر سوختهای فسیلی هستند. پیشبینیها نشان میدهد که در دهه آینده، انرژیهای تجدیدپذیر سریعتر از هر منبع انرژی دیگری رشد خواهند کرد و عملا پایان عصر سوختهای فسیلی را رقم میزنند.
۱۱ کشور برتر جهان در استفاده از انرژی بادی و خورشیدی
۱. دانمارک؛ الگوی جهانی انرژی پاک
دانمارک یکی از پیشگامان بیرقیب انرژیهای تجدیدپذیر است. این کشور در سال ۲۰۲۴، ۸۸ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کرده و هدفگذاری کرده تا سال ۲۰۳۰ به ۱۰۰ درصد برسد.
انرژی بادی بهتنهایی ۵۸ درصد برق دانمارک را تولید میکند. بیش از ۱۵ سال است که دولت این کشور الزام کرده حداقل ۲۰ درصد مالکیت پروژههای بادی جدید متعلق به جوامع محلی باشد. اکنون بیش از نیمی از ظرفیت بادی دانمارک در مالکیت مردم است؛ مدلی که هم حمایت اجتماعی ایجاد کرده و هم سرعت توسعه را افزایش داده است.
۲. جیبوتی؛ جهش خیرهکننده در آفریقا
جیبوتی در شمالشرقی آفریقا تنها در ۵ سال، سهم انرژیهای تجدیدپذیر خود را از نزدیک به صفر به ۶۷ درصد رسانده است. نخستین مزرعه بادی این کشور در سال ۲۰۲۳ افتتاح شد.
هدف جیبوتی این است که تا سال ۲۰۳۵ به اولین کشور آفریقایی با ۱۰۰ درصد انرژی تجدیدپذیر تبدیل شود؛ مسیری که به کاهش قیمت برق، رشد صنایع و استقلال انرژی کمک میکند.
۳. لیتوانی؛ استقلال انرژی پس از بحران
پس از جنگ روسیه و اوکراین و بحران انرژی اروپا، لیتوانی به سرعت مسیر انرژی پاک را در پیش گرفت. این کشور در سال ۲۰۲۲ به وابستگی خود به سوختهای فسیلی وارداتی از روسیه پایان داد.
از سال ۲۰۱۸ تاکنون، تولید انرژی تجدیدپذیر لیتوانی بیش از دو برابر شده و اکنون بیش از ۶۰ درصد انرژی تجدیدپذیر آن از طریق پنلهای خورشیدی پشتبامی تامین میشود. هدف لیتوانی این است که تا ۲۰۳۰ از واردکننده برق به صادرکننده برق تبدیل شود.
۴. لوکزامبورگ؛ تغییر مسیر از سوخت فسیلی
لوکزامبورگ که در گذشته وابستگی زیادی به سوختهای فسیلی داشت، اکنون بهسرعت در حال تحول است. این کشور برای تحقق هدف کاهش ۵۵ درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا ۲۰۳۰، سهم انرژی بادی و خورشیدی خود را به بیش از ۶۰ درصد رسانده؛ در حالی که این رقم تنها ۱۰ سال پیش ۹ درصد بود.
۵. پرتغال؛ خداحافظی با زغالسنگ
پرتغال بیش از ۷۵ درصد برق خود را از انرژیهای تجدیدپذیر تامین میکند که ۴۵ درصد آن از باد و خورشید و مابقی عمدتاً از برق آبی است.
تولید انرژی خورشیدی این کشور بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴، رشدی ۴۴۰ درصدی داشته است. پرتغال از سال ۲۰۲۱ زغالسنگ را کنار گذاشته و قصد دارد تا ۲۰۳۰ به ۹۳ درصد انرژی تجدیدپذیر و تا ۲۰۴۰ به توقف کامل تولید گاز برسد.
۶. هلند؛ قدرت بادی دریای شمال
هلند از سال ۲۰۱۸ تاکنون، انتشار گازهای گلخانهای بخش برق خود را ۵۰ درصد کاهش داده است. انرژی خورشیدی و بادی اکنون ۴۵ درصد برق کشور را تشکیل میدهد.
این کشور قصد دارد ظرفیت باد فراساحلی خود را از ۵ گیگاوات به ۲۱ گیگاوات تا سال ۲۰۳۲ افزایش دهد؛ ظرفیتی معادل ۷۵ درصد نیاز فعلی برق هلند. نتیجه این روند، حذف کامل زغالسنگ تا ۲۰۲۹ خواهد بود.
۷. آلمان؛ سرعت بیسابقه خورشیدی
آلمان در حال حاضر حدود ۴۵ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تامین میکند و هدف دارد این رقم را به ۸۰ درصد تا ۲۰۳۰ و ۱۰۰ درصد تا ۲۰۳۵ برساند.
این کشور هر روز بهطور متوسط بیش از ۱۰۰ هزار پنل خورشیدی نصب میکند و یکی از رهبران جهانی در انرژی بادی فراساحلی بهشمار میرود.
۸. اسپانیا؛ افول زغالسنگ
اسپانیا حدود ۴۳ درصد برق خود را از باد و خورشید و ۱۱ درصد را از برق آبی تامین میکند. در سال ۲۰۲۴ تنها ۱ درصد برق اسپانیا از زغالسنگ تولید شد و آخرین نیروگاه زغالسنگی آن تا ۲۰۲۶ تعطیل خواهد شد.
هدف اسپانیا رسیدن به ۸۱ درصد برق تجدیدپذیر تا ۲۰۳۰ است.
۹. ایرلند؛ رشد چشمگیر انرژی بادی
ایرلند ظرفیت بادی خود را از ۱۱۷ مگاوات در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۵ گیگاوات رسانده است. در ژوئن ۲۰۲۵، این کشور به ششمین کشور اروپایی تبدیل شد که تولید برق از زغالسنگ را بهطور کامل متوقف کرد. اکنون حدود ۴۰ درصد برق ایرلند از باد و خورشید تامین میشود.
۱۰. یونان؛ استفاده از آفتاب مدیترانه
یونان در دهه گذشته تولید انرژی تجدیدپذیر خود را بیش از دو برابر کرده است. اکنون ۵۰ درصد برق کشور از منابع تجدیدپذیر تامین میشود که نزدیک به ۴۰ درصد آن از باد و خورشید است.
یونان قصد دارد تا ۲۰۳۰ به ۸۲ درصد انرژی تجدیدپذیر برسد و تا ۲۰۲۶ زغالسنگ را بهطور کامل کنار بگذارد.
۱۱. موریتانی؛ تحول انرژی در آفریقا
پیش از سال ۲۰۰۸، سهم انرژی تجدیدپذیر موریتانی کمتر از ۱ درصد بود. امروز بیش از ۵۰ درصد برق این کشور از باد و خورشید تامین میشود و هدف آن رسیدن به ۷۰ درصد تا ۲۰۳۰ است.
با توجه به اینکه کمتر از ۱۰ درصد خانوارهای روستایی به برق دسترسی دارند، انرژیهای تجدیدپذیر نقش کلیدی در تحقق برقرسانی همگانی ایفا میکنند.
جایگاه استرالیا در مقایسه جهانی
استرالیا با وجود منابع عظیم خورشیدی و بادی، در حال حاضر از نظر سهم باد و خورشید در شبکه برق، رتبه دوازدهم جهان را دارد.
اکنون ۳۶ درصد برق استرالیا از باد و خورشید و ۶ درصد از برق آبی تامین میشود. انرژی خورشیدی پشتبامی نقطه قوت اصلی این کشور است؛ بهطوریکه از هر سه خانوار، یک خانوار پنل خورشیدی دارد و این بخش بهتنهایی ۱۳ درصد برق کشور را تولید میکند.
پیشبینی میشود تا ۲۰۳۰ بیش از یک میلیون باتری خانگی نصب شود. خانههایی که از خورشیدی و باتری استفاده میکنند، سالانه بهطور متوسط بیش از ۲۰۰۰ دلار صرفهجویی در هزینه برق دارند.
تاثیر انرژیهای تجدیدپذیر بر هزینه برق
مطالعات آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد رسیدن به انتشار خالص صفر تا ۲۰۵۰ باعث کاهش محسوس هزینههای انرژی خانوار میشود.
نمونهها گویای این واقعیتاند:
- ایرلند: از سال ۲۰۰۰ تاکنون، انرژی بادی و خورشیدی ۸۴۰ میلیون یورو صرفهجویی ایجاد کرده و تا ۲۰۳۰ میتواند ۶۱۰ میلیون یورو دیگر کاهش هزینه به همراه داشته باشد.
- اسپانیا: بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ با افزایش ۲۰ درصدی تولید تجدیدپذیر، قیمت عمدهفروشی برق حدود ۲۰ درصد کاهش یافت.
- بریتانیا: انرژی بادی بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ بیش از ۱۰۴.۳ میلیارد پوند صرفهجویی برای خانوارها و کسبوکارها ایجاد کرده است.
آیا رسیدن به ۱۰۰ درصد انرژی تجدیدپذیر ممکن است؟
کشورهایی مانند کاستاریکا، نپال، آلبانی، اتیوپی، ایسلند و نروژ هماکنون به ۱۰۰ درصد انرژی تجدیدپذیر رسیدهاند یا بسیار به آن نزدیک هستند. ایسلند نمونهای شاخص است که با استفاده از برق آبی و زمینگرمایی، سیستمی کاملا تجدیدپذیر ساخته و شهروندانش تقریبا هیچ هزینهای برای برق پرداخت نمیکنند. دانمارک و استونی نیز قصد دارند تا ۲۰۳۰ به این هدف برسند.
تجربه کشورهای پیشرو نشان میدهد که گذار به انرژیهای تجدیدپذیر نهتنها امکانپذیر است، بلکه مزایای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی چشمگیری دارد. کاهش هزینه برق، افزایش امنیت انرژی، ایجاد اشتغال و مقابله با تغییرات اقلیمی، تنها بخشی از دستاوردهای این مسیر است. جهان بهوضوح در حال حرکت بهسوی آیندهای پاکتر است و کشورهایی که زودتر این مسیر را انتخاب کنند، برندگان اصلی اقتصاد و انرژی قرن آینده خواهند بود.
