امشب، یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، پدیده ماه‌گرفتگی کامل یا «ماه خونین» در آسمان ایران و بخش‌هایی از جهان رخ داد. این رویداد از ساعت ۱۹:۵۸ به وقت ایران آغاز شد، در ساعت ۲۱:۰۰ به اوج خود رسید.
وزارت نفت و بورس انرژی در روزهای اخیر از عرضه «بنزین ویژه وارداتی» توسط پنج واردکننده و از طریق سازوکار رقابتی بورس انرژی سخن به میان آورده‌اند. اما پشت عنوان رقابت، یک پرسش اساسی وجود دارد. آیا می‌توان با حضور تنها پنج واردکننده، انتظار یک بازار رقابتی و کشف قیمت توسط مکانیسم بازار را داشت؟
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی عنوان کرده است که بحران آب باعث شده تولید پالایشگاه تهران در آستانه توقف قرار گیرد. این اظهارات نشان از نبود حکمرانی انرژی در کشور و تشدید ناترازی سوخت و انرژی با توجه به سیاست‌های اتخاذشده توسط مسئولان دارد. باید گفت با کاهش تولید پالایشگاه‌ها به دلیل کمبود آب، ناترازی بنزین و برق نیز تشدید می‌شود!
مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی، میزان صادرات پتروشیمی‌ها در چهار ماهه نخست سال جاری را کمتر از آمار گمرک اعلام کرد. با این حال، او با وجود آگاهی نسبت به کاهش چشمگیر صادرات پتروشیمی‌ها، صحبتی از کاهش صادرات عنوان نکرده و از رشد چشمگیر صنعت پتروشیمی سخن به میان آورده است. اما اختلاف آمار ارائه‌شده توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی و گمرک حدود چهار میلیون و 402 هزار تن از نظر حجم و حدود یک میلیارد و 300 میلیون دلار از لحاظ ارزش است.
وزیر نیرو دو ادعای کاهش ناترازی برق و اتمام خاموشی‌ها تا سال 1407 را مطرح کرده است. این در حالی است که سال جاری، خاموشی‌های شبکه خانگی از دو ساعت به چهار ساعت رسید و قطعی برق شهرک‌های صنعتی نیز از دو روز به سه روز افزایش یافت. در همین زمینه، هاشم اورعی، استاد برق دانشگاه صنعتی شریف، عنوان کرد: امسال میزان کسری برق در اوج مصرف حدود ۲۲ تا ۲۴ هزار مگاوات است و به هیچ‌عنوان نمی‌توان پیش‌بینی کرد که در سال 1407، ناترازی برق وجود نداشته باشد.
مطابق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، حداکثر تقاضای همزمان شبکه برق در تابستان 1404 بین 82 هزار تا 85 هزار مگاوات است. این در حالی است که حداکثر توان تولید همزمان در اوج مصرف تنها بین 58 هزار و 400 مگاوات تا 64 هزار و 500 مگاوات برآورد می‌شود. این بدان معناست که بر اساس سناریو واقع‌بینانه، 22 هزار و 500 مگاوات و براساس سناریو بدبینانه حدود 26 هزار و 900 مگاوات کمبود برق در کشور وجود دارد.
مشکل قطعی مداوم اینترنت در زمان قطعی برق کماکان ادامه دارد. با توجه به افزایش زمان قطعی برق از دو ساعت به چهار ساعت در بسیاری از شهرهای ایران، به دلیل فرسوده بودن باتری‌های زیرساخت‌های ارتباطی، مردم مجبور به تحمل قطعی چهار ساعته اینترنت، در کنار قطعی چهار ساعته برق هستند.
تفاهم‌نامه طرح توسعه دو میدان گازی مهم کشور میان شرکت ملی نفت و شرکت‌های فولادی امضا شده است. به بیان دیگر، مطابق برنامه هفتم توسعه، شرکت ملی نفت در تلاش است که توسعه برخی از میادین گازی را به صنایع انرژی‌بر و به خصوص فولاد و پتروشیمی واگذار کند تا بخشی از ناترازی گاز این صنایع جبران شود، اما آیا چنین اقدامی در راستای حکمرانی انرژی توجیه‌پذیر است؟
رئیس ساتبا وعده تولید 7000 مگاوات برق تجدیدپذیر تا آخر سال جاری را مطرح کرده است. به گفته او، طرح احداث 30 هزار مگاوات برق خورشیدی تا پایان دولت چهاردهم محقق می‌شود. باید دید آیا جبران ناترازی برق تنها با احداث برق خورشیدی محقق می‌شود؟
موضوع فعال‌سازی مکانیسم ماشه برای اقتصاد ایران بسیار حیاتی است. برای اقتصادی که وابسته به صادرات نفت است، بازگشت تحریم‌های سازمان ملل حکم از دست رفتن درآمدهای ارزی را دارد. باید دید با توجه به استفاده ایران از ناوگان اشباح، آیا امکان تداوم صادرات نفت ایران با هزینه‌های بیشتر وجود دارد؟
رئیس دفتر رئیس جمهوری، به تازگی از واردات 3.5 میلیارد دلار بنزین صحبت به میان آورده و از قیمت کنونی بنزین انتقاد کرده است. او از کند شدن تصمیم دولت به دلیل تلاش برای ارائه پیوست اجتماعی برای افرادی که معیشت آنها به بنزین مرتبط است، صحبت به میان آورده است. اما باید دید چه مواردی در اظهارات رئیس دفتر رئیس‌جمهوری لحاظ نشده است؟
مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس نفت و انرژی، عنوان کرد: اگر ایران بار دیگر ذیل تحریم‌های شورای امنیت قرار گیرد، حتی خرید نفت توسط چین نیز عملا غیرقانونی محسوب می‌شود و این مسیر هم از دست می‌رود. در صورت تصویب تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران، چین نیز نمی‌تواند برخلاف قوانین بین‌المللی عمل کند، حتی اگر بخواهد همکاری خود را ادامه دهد. در نتیجه، صادرات نفت ایران در چنین شرایطی بدون تردید به زیر ۴۰۰ هزار بشکه در روز سقوط می‌کند.
در ادامه تنش‌ها میان دیوان محاسبات و مدیران نفتی کشور، تعهدنامه 14گانه از سوی شرکت ملی نفت ایران ارائه و هیات حسابرسی ویژه نفت در دیوان محاسبات کشور تشکیل شد. باید دید با توجه به تحولات ایجاد شده در زمینه بررسی آمار در صنعت نفت کشور، تا چه میزان امید به افزایش نظارت و شفاف‌سازی در صنعت نفت کشور وجود دارد؟
تغییر زمان خاموشی‌ها از دو ساعت به چهار ساعت در برخی از استان‌ها، زندگی را برای بسیاری از مردم غیرممکن کرده است. مردمی که دو ساعت در روز به دلیل خاموشی‌های اعمال‌شده مجبور به توقف کار می‌شوند، حال باید دو ساعت دیگر را در خاموشی بگذرانند. ساعات پایینی شب، یعنی تنها ساعاتی که بعد از یک روز کاری، مردم می‌توانند اندکی برای خودشان وقت بگذارند، حال در سایه بی‌تدبیری مسئولان در خاموشی سپری می‌شود. باید دید کدام یک از استان‌های کشور مجبور به تحمل قطعی چهار ساعته برق هستند؟
دولت برای کاهش مصرف آب و برق، شنبه را تعطیل کرد. اقدامی که به افزایش سفرهای مردم و افزایش تقاضای بنزین دامن زد. با این حال با وجود پیش‌بینی‌پذیر بودن افزایش مصرف بنزین به دلیل تعطیلات، محدودیت‌های سوخت‌گیری در پمپ‌های بنزین مردم را گرفتار کرد.
وزیر نیرو به تازگی از قطع آب یک مشترک در پی توجه‌نکردن او به تذکرات خبر داده است. آن‌طور که آبفا اظهار کرده، این شرکت از نظر قانونی می‌تواند به طور موقت آب مشترکان بدمصرف را قطع کند. با این حال آیا برخورد قهری با مردم، می‌تواند جایگزین تغییرات بنیادین در مدیریت منابع آبی کشور شود؟
بابک زنجانی به دلیل بدهی‌های خود به دولت و البته ورود دوباره به عرصه اقتصادی کشور، بار دیگر به صدر اخبار بازگشته است. او ضمن تاکید بر پرداخت بدهی‌های خود، تاکنون بر توسعه حمل‌ونقل زمینی، هوایی و ریلی از طریق شرکت خود تاکید داشته و برنامه‌هایی در این زمینه ارائه داده است. همین امر موجب اظهارنظر مقامات بانک مرکزی و البته قوه قضائیه شد.
معاون وزیر نیرو اعلام کرد که پیک مصرف سال جاری نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. با این حال، ناترازی برق از 18 هزار مگاوات در سال گذشته به حدود 22 هزار مگاوات رسیده است. این موضوع نشان از آن دارد که علاوه بر مدیریت مصرف، کمبود عرضه برق نقش بسیار پررنگی در ناترازی برق دارد.
ارائه‌ندادن آمار نفتی، تاکنون منجر به انفصال از خدمت سه مقام نفتی در کشور شده است. دیوان محاسبات که در تلاش برای دست‌یابی به آمار نفتی بوده، به دلیل ارائه‌نشدن آمار نفتی از سوی مدیر عامل کنونی و سابق شرکت ملی نفت و همچنین مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس، آنها را به انفصال از خدمت دولتی محکوم کرده است. این موضوع نشان‌دهنده آن است که تحریم‌های نفتی نه‌تنها میزان تولید و صادرات نفت، بلکه پست و مقام مدیران نفتی را هم با مشکل مواجه می‌سازد!
حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، به دلیل امتناع از ارائه آمار نفتی به دیوان محاسبات کشور، حکم انفصال از خدمت دولتی را از سوی دیوان دریافت کرده است. با توجه به پیگیری‌های تجارت‌نیوز، مشخص شد که اعاده دادرسی برای لغو این حکم ادامه دارد.
