غائله استخدام نمایندگان ادوار در صنعت نفت

روز شنبه هفته جاری که سومین روز جلسه بررسی صلاحیت وزاری پیشنهادی در مجلس شورای اسلامی بود، یکی از مخالفان بیژن زنگنه اعلام کرد وزیر پیشنهادی نفت برخی از نمایندگان ادوار را استخدام کرده است.

این صحبت­‌ها که با تذکر هیات رئیسه مجلس همراه بود باعث شد تا برخی اتهامات ازجمله لابی برای رای آوری علیه وزیر نفت دولت دوازدهم مطرح شود که البته بیژن زنگنه در همان جلسه پاسخ داد: اگر ذره­‌ای عقل سیاسی داشته باشم می­‌دانم که نمایندگان ادوار نه‌تنها تاثیر مثبتی بر رای اعتماد من ندارند بلکه ممکن است به دلیل رقابت بین افراد، اثر سوء نیز داشته باشد.

بنابراین وزیر نفت اصل ماجرا را تایید کرد و رسانه­‌های مخالف دولت هم به همین بهانه حملات سختی متوجه وی کردند. تعداد رای اعتماد اما ثابت کرد که نمایندگان از این توضیح قانع شده­‌اند و برای یک دوره 4 ساله به صدارت بیژن زنگنه بر وزارت نفت رای اعتماد دادند.

نکته‌­ای اما دراین‌بین مغفول مانده که بهتر است کمی بر آن تامل کرد و نتیجه گرفت که اصل آن ماجرا در ذات خود کار درستی بوده است یا خیر.

بدون شک بیژن زنگنه در طول چندین دوره وزارت و به‌عنوان شیخ‌الوزرای ایران خدمات ارزنده‌­ای در صنعت نفت و نیرو انجام داده و رد پای او در فرآیند توسعه ایران باقی خواهد ماند.

اما مشی اصلاح‌طلبی ما را وادار می‌­کند کوچک‌ترین خطاها را نیز گوشزد کنیم. بیژن زنگنه یک اصلاح‌طلب ریشه­‌دار، یک تکنوکرات توانمند و یک ژنرال ایده پرداز است. ولی توجیهی که او برای استخدام نمایندگان ادوار آورد از چنینی شخصیتی بعید است.

اگر زنگنه می‌­گفت که این افراد توانمند هستند، کسی به آن خرده نمی­‌گرفت یا اگر وزارت نفت از یک محلی یک مقرری بدون سپردن مسئولیت به برخی از آن‌ها می­‌داد باز قابل‌قبول‌تر بود.

اما اینکه چون رئیس مجلس توصیه کرده که این افراد برای جبران معیشت وارد صنعت شوند، عذر بدتر از گناه است. وزیر نفت در مجلس گفت اگر نماینده­‌ای که دیگر در مجلس نیست مشکل معیشتی داشته باشد مفسده‌­زا است که آن‌ها از او بعید بود.

اولا که نه‌تنها برای نمایندگان ادوار بلکه حتی برای یک شهروند عادی همچون ما هم، مشکل معیشتی بهانه‌­ای برای گرایش به فساد محسوب نمی­‌شود.

دوما آیا برای کمک به معیشت بعضی افراد، باید آن‌ها را وارد شرکت­‌های نفتی کند؟ به فرض که برخی مشکل‌دارند و با این تدبیر آقایان لاریجانی و زنگنه مشکل‌شان حل شد، آن‌وقت برای میلیون‌ها فردی که زیرخط فقر زندگی می­‌کنند باید چکار کرد!؟

مرور تاریخ به تاثیر چنین تصمیم­‌هایی کمک شایانی می­‌کند مثلا در تاریخ انگلستان می­‌خوانیم یکی از دلایل توسعه‌نیافتگی این بود که انتصاب­‌ها بر اساس شایستگی نبود بلکه بر اساس ملاحظات سیاسی صورت می­‌گرفت که با انقلاب باشکوه سال 1688 این رویه برچیده شد و انگلستان سردمدار انقلاب صنعتی در جهان شد.

بزرگان علوم سیاسی و اقتصادی تاکید دارند همین تفاوت نهادی کوچک سرنوشت­‌های متمایز را در طول تاریخ رقم‌زده‌اند. همین جزئیات است که کره جنوبی و کره شمالی در فاصله چند مایلی هم، 180 درجه باهم فرق دارند.

جغرافیا و تاریخ و فرهنگ و … بهانه است، تصمیم­‌های بنیادی دولتمردان است که پایه‌گذار یک‌راه جدید خواهد شد.

باید باور کرد قرارداد با توتال و افزایش میلیون بشکه­‌ای تولید نفت اگرچه مهم و برای امروز ما حیاتی است اما کوتاه‌مدت است و بلندمدت یک ملت را همین انتصاب­‌ها ترسیم می‌­کند.

حتی اگر امسال یا در این دوره هم، سرمایه خارجی نمی­‌آمد بالاخره یک روز عقلانیت سیاسی در این کشور مجاب می‌­شد که این اتفاق را رقم بزند اما اگر مدیران شایسته نباشند چندین دهه باقی می‌­مانند و افرادی همچون خود برای دهه­‌های بعدی تربیت خواهند کرد.

یادمان نرود که ملاحظه سیاسی یا مصلحت سنجی که وزیر نفت به آن استناد کرده ناظر به حال و حفظ وضع موجود است و اساسا با مرام اصلاح‌طلبی در تضاد است.

اصلاح‌طلبی نگاه به آینده دارد و سعی می­‌کند تا جامعه و حاکمیت را برای تغییر رویه­‌های فعلی و قبول رنج­‌های ناشی از آن قانع کند تا آینده‌­ای بهتر در انتظار باشد.

این موضوعات آن‌قدر مهم است که در دنیا شاخص دارد و کشورهای مختلف بر همان اساس رتبه‌بندی م‌ی­شوند. شاخص حکمرانی خوب نمی‌گوید چقدر سرمایه جذب کردید یا با کدام شرکت قرارداد بستید بلکه نظام بوروکراتیک جاری در کشورها را به چالش می­‌کشد.

با این اوصاف اگر حکمرانی به‌خوبی پیش برود سرمایه و قرارداد و تکنولوژی هم از پی آن می­‌آید اما اگر همه این موارد در کشور باشند و به‌خوبی حکمرانی نشود، هیچ توسعه یا پیشرفتی پایدار نخواهد بود.

با همین استدلال و با توجه به اینکه وزیر نفت به شایستگی در جای خود ماندگار شده، لازم است این تذکر را تکرار کرد که اگر در آن جلسه مطالب به‌دقت بیان‌نشده و دلیل موجهی پشت استخدام نمایندگان ادوار بوده، نسبت به آن شفاف‌سازی صورت گیرد و اگر غیرازاین بوده هر چه سریع‌تر جبران مافات شود.

نظرات