به گزارش تجارت نیوز، در سالهای اخیر، بحرانهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، بهویژه تنشها در تنگه هرمز، بسیاری از کشورهای وابسته به واردات سوختهای فسیلی را با چالش جدی روبهرو کرده است. پاکستان نیز که بخش بزرگی از انرژی خود را از نفت و LNG وارداتی تأمین میکند، از این بحرانها بیتأثیر نبوده؛ اما رشد سریع انرژی خورشیدی اکنون به یک سپر اقتصادی برای این کشور تبدیل شده است.
بر اساس گزارشی که وبسایت Green Central Banking منتشر کرده، رشد سریع انرژی خورشیدی در پاکستان به عاملی کلیدی برای کاهش وابستگی این کشور به واردات نفت و LNG تبدیل شده است. این گزارش تأکید میکند که توسعه پنلهای خورشیدی در بخش خانگی، صنعتی و تجاری باعث شده پاکستان در برابر شوکهای جهانی انرژی آسیبپذیری کمتری داشته باشد.
رشد خیرهکننده ظرفیت خورشیدی
پاکستان طی کمتر از یک دهه، جهشی قابل توجه در ظرفیت انرژی خورشیدی خود تجربه کرده است. طبق این گزارش، ظرفیت نصبشده خورشیدی پاکستان که در سال ۲۰۱۸ کمتر از یک گیگاوات بود، در ابتدای سال ۲۰۲۶ به حدود ۵۱ گیگاوات رسیده است؛ رقمی که پاکستان را به یکی از سریعترین بازارهای در حال رشد انرژی خورشیدی در جهان تبدیل کرده است. بخش مهمی از این توسعه به نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام خانهها، کارخانهها و ساختمانهای تجاری مربوط میشود.
افزایش هزینه برق و بحران کمبود انرژی باعث شده بسیاری از شهروندان و شرکتهای پاکستانی به استفاده از سامانههای خورشیدی روی بیاورند. در سالهای اخیر واردات پنلهای خورشیدی به پاکستان رشد قابل توجهی داشته و بازار تجهیزات انرژی پاک در این کشور به سرعت گسترش یافته است.
گزارش Green Central Banking میگوید توسعه انرژی خورشیدی توانسته تا حد زیادی وابستگی پاکستان به واردات سوختهای فسیلی را کاهش دهد. این موضوع در شرایطی اهمیت پیدا میکند که اقتصاد پاکستان بارها تحت تأثیر افزایش قیمت جهانی نفت و گاز قرار گرفته است.
سپر اقتصادی در برابر بحران نفت و LNG
یکی از مهمترین پیامدهای توسعه انرژی خورشیدی در پاکستان، کاهش فشار بر ذخایر ارزی این کشور است. پاکستان سالانه میلیاردها دلار برای واردات نفت خام و LNG هزینه میکند و هرگونه افزایش قیمت جهانی انرژی میتواند بحران اقتصادی و تورم داخلی را تشدید کند.
طبق گزارش منتشرشده، رشد برق خورشیدی در پاکستان باعث شده نیاز این کشور به واردات سوخت برای تولید برق کاهش پیدا کند. در نتیجه، پاکستان در مقایسه با سالهای گذشته مقاومت بیشتری در برابر بحرانهای انرژی جهانی پیدا کرده است.
کارشناسان معتقدند توسعه انرژی خورشیدی همچنین به کاهش خاموشیها کمک کرده است. پاکستان طی سالهای اخیر بارها با کمبود برق و خاموشیهای گسترده مواجه بوده، اما گسترش سامانههای خورشیدی خانگی و صنعتی بخشی از فشار روی شبکه برق سراسری را کاهش داده است.
هدفگذاری بزرگ برای سال ۲۰۴۰
در ادامه این روند، دولت پاکستان برنامهای بلندمدت برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تدوین کرده است. وبسایت ProPakistani گزارش داده که پاکستان قصد دارد تا سال ۲۰۴۰ حدود ۹۵ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کند.
بر اساس این برنامه، سهم انرژیهای پاک در تولید برق پاکستان تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۶۰ درصد خواهد رسید و سپس در یک بازه دهساله به ۹۵ درصد افزایش مییابد. این اهداف شامل توسعه انرژی خورشیدی، بادی، برقآبی و دیگر منابع تجدیدپذیر است.
دولت پاکستان اعلام کرده این سیاست بخشی از برنامه ملی مقابله با تغییرات اقلیمی و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی محسوب میشود. مقامهای پاکستانی همچنین تأکید کردهاند که توسعه انرژیهای پاک میتواند به جذب سرمایهگذاری خارجی و ایجاد فرصتهای شغلی جدید کمک کند.
سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی پاک
برای تحقق این اهداف، پاکستان نیازمند سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای برق و ذخیرهسازی انرژی است. کارشناسان میگویند توسعه شبکه انتقال برق، بهبود سیستم توزیع و ایجاد ظرفیت ذخیرهسازی باتری از مهمترین چالشهای پیشروی این کشور خواهد بود.
دولت پاکستان همچنین به دنبال جذب سرمایهگذاران بینالمللی برای اجرای پروژههای خورشیدی و بادی است. در سالهای اخیر چندین پروژه بزرگ انرژی پاک با مشارکت سرمایهگذاران خارجی در پاکستان آغاز شده است.
از سوی دیگر، مقامهای پاکستانی معتقدند هزینه تولید برق خورشیدی اکنون در بسیاری از مناطق این کشور ارزانتر از برق تولیدشده با سوخت فسیلی است؛ موضوعی که انگیزه سرمایهگذاری در انرژی خورشیدی را افزایش داده است.
چالشهای پیشرو
با وجود رشد سریع انرژی خورشیدی، پاکستان همچنان با چالشهای متعددی روبهرو است. ضعف زیرساختهای شبکه برق، مشکلات مالی دولت، بدهیهای سنگین صنعت انرژی و نیاز به فناوریهای ذخیرهسازی از جمله مهمترین موانع توسعه پایدار انرژیهای تجدیدپذیر محسوب میشوند.
همچنین برخی کارشناسان هشدار میدهند که رشد سریع سامانههای خورشیدی بدون توسعه همزمان شبکه انتقال و مدیریت مصرف میتواند مشکلات جدیدی برای شبکه برق ایجاد کند.
با این حال، روند فعلی نشان میدهد پاکستان مصمم است وابستگی خود به سوختهای فسیلی را کاهش دهد و نقش پررنگتری برای انرژیهای پاک در اقتصاد خود تعریف کند.
پاکستان اکنون در مسیر یکی از بزرگترین تحولات انرژی در تاریخ خود قرار گرفته است. رشد سریع انرژی خورشیدی نهتنها به کاهش وابستگی این کشور به نفت و LNG کمک کرده، بلکه به ابزاری برای افزایش امنیت اقتصادی و مقابله با بحرانهای جهانی انرژی تبدیل شده است.
هدفگذاری برای تأمین ۹۵ درصد برق از منابع تجدیدپذیر تا سال ۲۰۴۰ نشان میدهد اسلامآباد قصد دارد جایگاه تازهای در بازار انرژی آسیا به دست آورد. اگر این برنامهها با موفقیت اجرا شوند، پاکستان میتواند در دهههای آینده به یکی از نمونههای مهم گذار انرژی در کشورهای در حال توسعه تبدیل شود.
