به گزارش تجارت نیوز، جهان در حال تجربه یکی از بزرگترین تحولات تاریخ صنعت انرژی است. افزایش دمای زمین، رشد تقاضای برق، توسعه خودروهای برقی، گسترش مراکز داده و افزایش مصرف انرژی باعث شده بسیاری از کشورها برنامههای گستردهای برای توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی تدوین کنند.
اما پرسش مهم اینجاست که آیا گذار به انرژیهای پاک تنها به کاهش انتشار کربن محدود میشود یا میتواند همزمان عدالت اجتماعی، اشتغال و توسعه اقتصادی را نیز تقویت کند؟
پژوهش تازهای که توسط محققان دانشگاه ایالتی اوهایو انجام شده، پاسخ امیدوارکنندهای به این پرسش داده است. نتایج این مطالعه نشان میدهد اگر سیاستگذاران هنگام توسعه شبکه برق علاوه بر هزینههای اقتصادی، سلامت مردم، اشتغال و شرایط اجتماعی مناطق مختلف را نیز در نظر بگیرند، میتوانند آیندهای عادلانهتر برای صنعت انرژی رقم بزنند؛ آن هم بدون افزایش قابل توجه هزینهها.
پژوهشی که نگاه تازهای به توسعه شبکه برق ارائه میدهد
این مطالعه که در نشریه علمی Energy Policy منتشر شده، چارچوبی محاسباتی و مبتنی بر سناریو طراحی کرده است که واکنش شهرستانهای مختلف منطقه غرب میانه آمریکا را به سیاستهای متفاوت توسعه شبکه برق بررسی میکند.
پژوهشگران در این تحقیق پنج سناریوی مختلف برای توسعه زیرساختهای برق را شبیهسازی کردند و پیامدهای هر یک را از نظر هزینه، اشتغال، سلامت عمومی و میزان انتشار گازهای گلخانهای با یکدیگر مقایسه کردند.
نتایج نشان داد اگرچه هر سیاست مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد، اما سرمایهگذاری بر انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی میتواند همزمان چندین هدف اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی را محقق کند.
هزینه عدالت اجتماعی در صنعت انرژی کمتر از یک درصد است
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش، هزینه بسیار پایین اجرای سیاستهای عادلانه در بخش انرژی است.
بررسیها نشان میدهد حتی گرانترین سناریوی پیشنهادی که بیشترین توجه را به سلامت جوامع، اشتغال و توسعه مناطق آسیبدیده دارد، تنها ۰.۷ درصد پرهزینهتر از ارزانترین روش سنتی توسعه شبکه برق است.
به بیان دیگر، ایجاد یک سیستم برق پاکتر و عادلانهتر، برخلاف تصور بسیاری از افراد، نیازمند هزینههای هنگفت نیست و میتوان با افزایش هزینهای کمتر از یک درصد، منافع اجتماعی قابل توجهی ایجاد کرد.
انرژیهای تجدیدپذیر؛ راهکاری برای کاهش نابرابری اقتصادی
به گفته پژوهشگران، توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی تنها به کاهش انتشار دیاکسیدکربن محدود نمیشود، بلکه میتواند موتور محرک توسعه اقتصادی مناطق محروم نیز باشد.
در یکی از سناریوهای بررسیشده، توسعه زیرساختهای انرژی پاک در مناطقی انجام میشود که طی سالهای گذشته بیشترین آسیب را از تعطیلی صنایع انرژی سنتی متحمل شدهاند.
نتایج نشان میدهد اجرای چنین سیاستی میتواند تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۳۳ هزار و ۵۰۰ فرصت شغلی جدید در بخش انرژی پاک ایجاد کند؛ رقمی که میتواند بخشی از کاهش اشتغال ناشی از کنار گذاشتن سوختهای فسیلی را جبران کند.
سلامت مردم نیز باید در سیاستهای انرژی لحاظ شود
پژوهشگران در بخش دیگری از مطالعه خود به پیامدهای بهداشتی تولید برق از سوختهای فسیلی پرداختهاند. در یکی از سناریوهای طراحیشده، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در اولویت مناطقی قرار میگیرد که طی دهههای گذشته بیشترین آسیبهای سلامت ناشی از آلودگی هوا را تجربه کردهاند.
به اعتقاد محققان، چنین رویکردی علاوه بر کاهش انتشار آلایندهها، میتواند کیفیت زندگی میلیونها نفر را نیز بهبود ببخشد.
تقاضای برق جهان با سرعت در حال افزایش است
این تحقیق همزمان با افزایش بیسابقه مصرف برق در آمریکا و بسیاری از کشورهای جهان منتشر شده است.
کارشناسان پیشبینی میکنند طی دهههای آینده، رشد سریع استفاده از خودروهای برقی، مراکز داده هوش مصنوعی، صنایع دیجیتال و سامانههای سرمایشی، مصرف برق را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
در چنین شرایطی، ادامه اتکا به نیروگاههای فسیلی نهتنها انتشار گازهای گلخانهای را افزایش میدهد، بلکه فشار بیشتری بر سلامت عمومی و محیط زیست وارد خواهد کرد.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان معتقدند توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده جهان است.
اوهایو نمونهای از مناطق نیازمند گذار عادلانه انرژی
دنیل جینجریچ، استادیار مهندسی عمران، محیط زیست و ژئودزی و یکی از نویسندگان این پژوهش، معتقد است مناطقی مانند ایالت اوهایو، بهویژه بخشهای آپالاچی، میتوانند بیشترین سود را از گذار به انرژیهای پاک ببرند.
او تأکید میکند که شبکه برق آینده نباید تنها برای تأمین برق بیشتر طراحی شود، بلکه باید نیازهای اقتصادی و اجتماعی مردمی را که سالها به صنایع سوختهای فسیلی وابسته بودهاند نیز در نظر بگیرد.
به گفته او، اگر این موضوع نادیده گرفته شود، بسیاری از جوامع محلی ممکن است در برابر تغییرات آینده مقاومت کنند، زیرا احساس خواهند کرد گذار انرژی به ضرر معیشت آنها تمام میشود.
چرا برنامهریزی امروز اهمیت زیادی دارد؟
یکی دیگر از نکات مهم این پژوهش، تأکید بر تأثیر بلندمدت تصمیمهای امروز است. پژوهشگران معتقدند سرمایهگذاریهایی که اکنون در حوزه نیروگاهها، خطوط انتقال برق و زیرساختهای انرژی انجام میشود، دههها بر اقتصاد و محیط زیست کشورها اثر خواهد گذاشت.
بنابراین انتخاب محل احداث نیروگاههای خورشیدی، مزارع بادی و شبکه انتقال برق باید با دقت بسیار بالا انجام شود تا هم از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه باشد و هم بیشترین منفعت اجتماعی را ایجاد کند.
انرژی خورشیدی و بادی؛ ستون اصلی شبکه برق آینده
به گفته محققان، رشد سریع انرژی خورشیدی و بادی میتواند پاسخ مناسبی به افزایش تقاضای برق در آینده باشد. برخلاف نیروگاههای سوخت فسیلی، این منابع انرژی بدون تولید دیاکسیدکربن برق تولید میکنند و نقش مهمی در تحقق اهداف کربنزدایی ایفا خواهند کرد.
البته توسعه این منابع نیازمند سرمایهگذاری در شبکه انتقال، سامانههای ذخیرهسازی انرژی و فناوریهای هوشمند مدیریت برق است.
پژوهشگران معتقدند مدلهای محاسباتی توسعهیافته در این تحقیق میتواند به دولتها کمک کند بهترین مسیر سرمایهگذاری را با در نظر گرفتن هزینه، اشتغال، سلامت و محیط زیست انتخاب کنند.
عدالت انرژی؛ ضرورتی برای آینده اقتصاد کمکربن
نتایج این مطالعه نشان میدهد گذار به انرژیهای پاک تنها یک پروژه زیستمحیطی نیست، بلکه میتواند به ابزاری برای کاهش نابرابریهای اقتصادی و اجتماعی نیز تبدیل شود.
ایجاد صدها هزار شغل جدید، کاهش آلودگی هوا، بهبود سلامت عمومی و افزایش تابآوری شبکه برق از جمله مهمترین مزایای چنین رویکردی است.
پژوهشگران تأکید میکنند که هزینه تحقق این اهداف بسیار کمتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد و افزایش کمتر از یک درصدی هزینه سیستم برق میتواند منافع گستردهای برای جامعه به همراه داشته باشد.
آینده انرژی پاک؛ ارزان، پایدار و عادلانه
این پژوهش بار دیگر نشان میدهد توسعه انرژیهای تجدیدپذیر صرفاً راهکاری برای مقابله با تغییرات اقلیمی نیست، بلکه میتواند پایهگذار نظامی عادلانهتر در بخش انرژی باشد. بررسی پنج سناریوی توسعه شبکه برق نشان داده است که توجه همزمان به اشتغال، سلامت عمومی و کاهش انتشار آلایندهها، تنها ۰.۷ درصد هزینه بیشتری نسبت به روشهای متداول دارد؛ در مقابل، میتواند تا ۲۳۳ هزار و ۵۰۰ شغل جدید در بخش انرژی پاک ایجاد کند و آیندهای پایدارتر برای جوامع رقم بزند.
کارشناسان معتقدند با افزایش تقاضای برق، توسعه خودروهای برقی، رشد مراکز داده و تشدید تغییرات اقلیمی، کشورها ناگزیر خواهند بود سیاستهای انرژی خود را بازنگری کنند. در چنین شرایطی، سرمایهگذاری بر انرژی خورشیدی، بادی و زیرساختهای هوشمند نهتنها امنیت انرژی را تقویت میکند، بلکه به کاهش نابرابریهای اقتصادی، بهبود سلامت شهروندان و ساخت اقتصادی کمکربن و پایدار نیز کمک خواهد کرد.
